Contact | Adverteren | Login | Klantenservice | Privacy
Log in
Wachtwoord vergeten
dinsdag 3 november 2009

Val van de Muur niet enige reden om 9-11 te herdenken

Deze dag maar markeert ook tal van andere belangrijke gebeurtenissen uit de Duitse geschiedenis, zoals het uitroepen van de Weimarrepubliek in 1918, de Hitlerputsch van 1923 en de Kristallnacht in 1938. De stichting Gegen Vergessen – für Demokratie pleit er dan ook voor om niet 3 oktober – de dag van de Duitse hereniging – maar 9 november tot nationale feestdag uit te roepen.

door Costijn van der Ploeg | 3 november 2009

Op geen enkele andere dag van het jaar hebben in de Duitse geschiedenis zulke belangrijke gebeurtenissen plaatsgevonden als op 9 november. Zo werd op die dag in 1848 de revolutionaire parlementariër Robert Blum in Wenen vermoord. En precies 70 jaar later proclameerde SDAP’er Philipp Scheidemann in Berlijn , vlak voor de Duitse ondertekening van de wapenstilstand die een eind maakte aan de Eerste Wereldoorlog, de revolutie. De radicalere Spartakisten onder leiding van Karl Liebknecht en Rosa Luxemburg reageerden op dezelfde dag met het uitroepen van de socialistische radenrepubliek. De daarop volgende Spartakusopstand werd in januari 1919 hard door de extreem-rechtse Freikorpse neergeslagen.

Een andere gebeurtenis op 9 november die blijvende aandacht verdient, is de Hitlerputsch van 1923. Na deze mislukte staatsgreep schreef Adolf Hitler in de gevangenis zijn beruchte boek Mein Kampf en besloot hij langs parlementaire weg de macht in Duitsland te grijpen. Precies vijftien jaar later, op 9 november 1938, vond naar aanleiding van de moord op een Duitse diplomaat in Parijs door Herschel Grynszpan in Duitsland de Reichskristallnacht plaats. De pogrom betekende het begin van de Jodenvervolging in Duitsland.

Een nationale herdenking van de Kristallnacht zou volgens de stichting Gegen Vergessen – für Demokratie kunnen bijdragen aan de versteviging van fundamentele democratische waarden zoals gelijkheid, godsdienstvrijheid en vrijheid van meningsuiting. Maar een eventuele nationale herdenking op 9 november kan ook een positieve connotatie krijgen, naast de val van de Muur. Een dag eerder namelijk, op 8 november 1939, pleegde Georg Elsner in München de eerste mislukte moordaanslag op Adolf Hitler. Herdacht zou kunnen worden dat Duitsers niet pas op 20 juli 1944 – met de beroemde moordaanslag van Claus von Stauffenberg op Hitler – maar al in 1939 voorzichtig tegen de nazi’s in opstand kwamen.

Desondanks is het niet waarschijnlijk dat de Duitse regering 9 november tot nationale feestdag zal uitroepen. Als Duitsland al een nieuwe nationale feestdag krijgt, dan zal worden gekozen voor een positieve datum waarin zowel West- als Oost-Duitsers zich kunnen vinden. Vooralsnog heeft 3 oktober de beste papieren, zo blijkt uit de discussie rond het nationale Frei- und Einheitsdenkmal. Dat moet ter viering van de Duitse eenwording vóór 2010 worden opgericht en zal waarschijnlijk voorzien worden van de tekst: ‘3. Oktober 1990 Beitritt der DDR Zur Bundesrepublik’.

Dit jaar staat 9 november geheel in het teken van de herdenking van de val van de Muur, en wordt aan de andere historische gebeurtenissen op deze dag geen aandacht besteed. De Duitse herinneringscultuur in Berlijn is met het Holocaust monument en het monument voor de Sinti en Roma al zo moreel beladen, dat een nationale feestdag op de dag van de Hitlerputsch en de Reichskristallnacht veel mensen in het verkeerde keelgat zou schieten. Dat is jammer, want het is best mogelijk om enerzijds de positieve gebeurtenissen van 9 november te vieren en de negatieve gebeurtenissen, als twee kanten van één medaille, te gedenken.


Afb: Op 9 november 1918 verzamelt een menigte zich voor de Rijksdag in Berlijn, waar Philipp Scheidemann vanaf een balkon de Duitse republiek uitroept



Welkom bij Historisch Nieuwsblad!

Maak nu gratis kennis met de journalistiek van Historisch Nieuwsblad. In dit dossier hebben wij de mooiste verhalen uit ons archief voor u gebundeld. Lees bijvoorbeeld hoe de Stasi tijdens de Koude Oorlog spioneerde in Nederland, waarom we 1968 kunnen bestempelen als rampjaar en wat ooggetuigen van de Tachtigjarige Oorlog in hun dagboek schreven.