Contact | Adverteren | Login | Klantenservice | Privacy
Log in
Wachtwoord vergeten

Sytze van der Veen over Groot-Nederland & Groot-Colombia

‘Bolívar wilde vanuit Curaçao de Spanjaarden aanvallen’

In zijn boek Groot-Nederland & Groot-Colombia onderzoekt historicus Sytze van der Veen het opgaan, blinken en verzinken van twee kortstondige superstaten uit het begin van de negentiende eeuw: het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1815-1830) en Groot-Colombia (1819-1830). De twee politieke experimenten speelden zich elk af aan de andere kant van de wereld, maar ze hadden veel met elkaar te maken.

Groot-Nederland en Groot-Colombia 1815-1830

€ 25,00

Groot-Nederland ontstond in 1815 als unie van Nederland, België en Luxemburg. Het nieuwe ...koninkrijk onder Willem I kreeg meteen te maken met de onafhankelijkheidsoorlog van de Spaanse koloniën in Zuid-Amerika. Vertegenwoordigers van rebellenleider...

€ 25,00 | Koop nu

Door: Marjanne Romkes-Foppen

Wat bedoelt u precies met Groot-Nederland en Groot-Colombia?
'De Republiek Colombia ontstond in 1819 uit een bloedige onafhankelijkheidsoorlog tegen Spanje. De opstandelingenleider Simón Bolívar was de eerste en enige president. Groot-Colombia is in Latijns-Amerika de gangbare aanduiding van de oorspronkelijke republiek, waar de huidige staten Colombia, Venezuela, Panama en Ecuador deel van waren. Ook Peru werd bevrijd door Bolívar en vormde samen met het naar hem genoemde Bolivia een aanhangsel van Groot-Colombia. Naar analogie noem ik het oorspronkelijke Koninkrijk der Nederlanden, dat in 1815 ontstond als vereniging van België, Nederland en Luxemburg, Groot-Nederland.'

U legt in uw boek beide rijken naast elkaar. Hoe bent u tot deze vergelijking gekomen?
'Een Venezolaanse historicus, Roberto Palacios, was hier rond 1985 mee bezig. Hij stuitte op een rijke hoeveelheid archiefbronnen over de onderlinge betrekkingen. Ik ben dat met hem gaan uitzoeken en ik ben hier uiteindelijk ook op afgestudeerd. Het materiaal heb ik jarenlang met me meegezeuld met het idee dat ik hier eens een mooi boek van zou moeten maken, en vorig jaar heb ik dat gedaan.'
 
Wat maakt dit vergelijkend onderzoek naar beide rijken zo interessant ?

'Er zit iets van raar toeval in, onbegrijpelijkheden, miskleunen en een onderliggende tragiek, met name in het geval van Groot-Colombia. Daar ettert het eigenlijk nog steeds. De versplintering van landen in Zuid-Amerika staat haaks op de verenigde republiek die het had moeten worden.'
 

'De versplintering van landen in Zuid-Amerika staat haaks op de verenigde republiek die het had moeten worden'

'Groot-Nederland is een vergelijkbaar verhaal. Willem I wilde koste wat het kost koning worden en daartoe moesten het noorden en zuiden bij elkaar komen. De unie leek een geschikte oplossing. Groot-Nederland is van een heel andere orde dan het gehalveerde koninkrijkje dat na 1830 voortsukkelde: de unie met België was de basis van onze monarchie, welbeschouwd had het koninkrijk na de afscheiding van de Belgen moeten worden afgeschaft.'

U besteedt in uw boek aandacht aan de overlap in de geschiedenis van beide unies. Hoe kwamen beide rijken met elkaar in aanraking?
'Dat had alles met Curaçao te maken: Curaçao vormde een fysiek raakvlak tussen Nederland en Colombia. Het lag voor de kust van Groot-Colombia. Als daar een machtswisseling of gevecht was, week de verslagen partij uit naar Curaçao. Bolívar verbleef na een nederlaag een halfjaar op het eiland, waar hij later zelfs een uitvalsbasis wilde vestigen voor zijn operaties tegen de Spanjaarden.'
 
Koos Willem I partij in de strijd?

'De opstandelingen kochten in Nederland wapens, wat de regering oogluikend toeliet. Bovendien werden er vrijwilligers geworven voor het rebellenleger. Ik denk dat zo’n twintig à dertig Nederlanders in Colombia meevochten tegen de Spanjaarden.'
 
'In 1822 was Spanje niet meer in staat Colombia te heroveren. Willem I besloot toen Colombiaanse schepen toe te laten in de Nederlandse koloniën, een erkenning de facto. Dat was in de Europese context een gewaagde stap. Nederland maakte, net als Spanje, deel uit van de alliantie die Napoleon had verslagen en die de Europese politiek bedisselde. Dat conservatieve bondgenootschap zag de onafhankelijkheidsoorlog in Latijns-Amerika als voortzetting van de revolutie die in Europa in 1815 de kop was ingedrukt. In dat licht was de Republiek Colombia een revolutionair fenomeen dat onmogelijk kon worden erkend. Willem I deed dat toch, om zijn onafhankelijkheid te onderstrepen. Hij greep Groot-Colombia aan om te laten zien dat Groot-Nederland een belangrijke  mogendheid was.'

Maar het liep niet goed af?
'Nederland gebruikte Curaçao om de handelsbetrekkingen met Groot-Colombia aan te knopen. De Nederlandse Handelsmaatschappij werd in 1824 door Willem I opgericht om Nederlandse industrieproducten in Zuid-Amerika te verhandelen. Het idee was om de industrieproducten uit de zuidelijke Nederlanden te laten vervoeren door de schepen uit de noordelijke Nederlanden. Daar moesten beide landsdelen beter van worden zodat de unie hechter en de basis van de troon van Willem I steviger konden worden.'
 
'Als bekroning van het project bedacht Willem I een kanaal tussen de Atlantische en de Stille Oceaan. Kordaat als hij was stuurde hij meteen twee officieren het oerwoud in om het terrein te verkennen. Het plan was prachtig, maar onrealistisch. De Nederlandse consuls begrepen weinig van Colombia en werkten zich akelig in de nesten – eentje werd gedood in een duel naar aanleiding van een gebroken parfumflesje, een ander verstrikte zich in een homoseksuele affaire waarvoor de Colombianen geen begrip konden opbrengen.'
 

'Het plan van Willem I was prachtig, maar onrealistisch'

 'In 1829 kwam een verdrag tot stand tussen beide staten, maar dat zou een dode letter blijven: vlak daarna riepen zowel de Belgen als de Venezolanen een eigen staat uit. Bolívar werd op 20 december 1830 begraven en met hem Groot-Colombia. Op diezelfde dag erkende een internationale conferentie in Londen de onafhankelijkheid van België, waarmee ze de doodsteek toebracht aan Groot-Nederland. De gelijktijdige mislukking van de twee grootse politieke experimenten.'

 
U legt in het boek de nadruk op belangrijke persoonlijkheden in de geschiedenis van beide rijken. Is dat een bewuste keuze? 

'Ik ben er van overtuigd dat persoonlijkheden een grote rol speelden. Als je het over het koninkrijk van Willem I hebt, dan gaat het om Willem I. De politieke structuur was in beide staten onderontwikkeld, de personages waren daardoor nadrukkelijker aanwezig. In Groot-Colombia stond of viel alles met Bolívár. Het blijft mannetjesmakerij.'
 
Is er in Colombia belangstelling voor dit verhaal?

'Onlangs was er in Bogotá een grote boekenbeurs, de Feria del Libro, die dit jaar in het teken stond van Nederland. Ik heb daar lezingen gehouden en het Colombiaanse publiek was zeer geïnteresseerd in deze onbekende geschiedenis. Met een beetje geluk komt er een Spaanstalige editie van het boek.'


Groot-Nederland & Groot-Colombia is verkrijgbaar in onze webshop.
 

Welkom bij Historisch Nieuwsblad!

Maak nu gratis kennis met de journalistiek van Historisch Nieuwsblad. In dit dossier hebben wij de mooiste verhalen uit ons archief voor u gebundeld. Lees bijvoorbeeld welke kant van Martin Luther King Amerika liever vergeet, waarom de Slag om Arnhem faliekant mislukte en hoe Willem van Oranje slim gebruikmaakte van propaganda.