• Mijn account
  • Shop
  • Winkelmand
  • Log in

    Wachtwoord vergeten?

    Koude Oorlog

    Op vrijdag 15 november organiseert Historisch Nieuwsblad een collegedag te Amsterdam met als thema de Koude Oorlog. Vier tophistorici – Frans Verhagen, Willem Melching, Martin Bossenbroek en Jacco Pekelder – vertellen u alles over de spanningen tussen Oost en West die decennialang de wereldpolitiek domineerden. 

    Klik hier voor meer informatie over de collegedag en om
    u aan te melden.


    Op deze themapagina vindt u achtergrondinformatie bij deze collegedag: artikelen uit ons archief, beeld- en geluidfragmenten, interessante bronnen en websites en boeken over de wapenwedloop, de détente, die Wende en de ideologische strijd tussen communisme en kapitalisme.



    Artikelen over de Koude Oorlog


    Franz Josef Strauss (1915-1988) 
    Flamboyant politicus uit Beieren
    De carrière van de Beierse politicus Franz Josef Strauß loopt parallel met de hoogte- en dieptepunten in de eerste veertig jaar van de Bondsrepubliek. De combinatie van groot politiek talent en manische onberekenbaarheid maakt hem tot een van de intrigerendste naoorlogse politici in Duitsland.
    Lees verder… 


    Als de Russen komen
    Na de ervaringen in de Tweede Wereldoorlog werd in Nederland al eind jaren veertig een instituut opgericht dat bij een nieuwe bezetting in actie zou komen. Agenten werden getraind; wapens, codes en geld verborgen in ondergrondse bergplaatsen. Deze stay-behind-organisatie heeft lange tijd strikt geheim kunnen opereren.
    Lees verder… 


    Een fijne tjid
    Vier decennia lang heeft de Koude Oorlog op verschillende manieren doorgewerkt in Nederland. In de buitenlandse politiek oriënteerde ons land zich op de Verenigde Staten en spande het zich in voor de Europese integratie; in Nederland zelf probeerde men de communistische dreiging te keren door de welvaart te vergroten. Daardoor was de Koude Oorlog in veel opzichten de meest aangename periode in de Nederlandse geschiedenis van de twintigste eeuw.
    Lees verder… 


    Opgesloten in het arbeidersparadijs 
    Met de bouw van de Muur in 1961 maakte het DDR-regime een einde aan de niet te stoppen vluchtelingenstroom naar het Westen. Meer dan 120 kilometer beton, prikkeldraad, antitankversperringen en wachttorens omringden voortaan West-Berlijn. De Muur maakte pijnlijk duidelijk dat het socialistische experiment was mislukt. Maar hij bood het regime zoveel stabiliteit dat de DDR nog tot 1989 kon doormodderen.
    Lees verder…


    Kennedy tegen Castro: 0-1
    Vijftig jaar geleden vielen door de CIA bewapende ballingen Cuba binnen in de Varkensbaai. De invasie werd een debacle voor de Amerikanen. Kennedy leed gezichtsverlies en Fidel Castro werd in de armen van Moskou gedreven.
    Lees verder…


    Heersers over de ruimte
    Op 25 mei 1961 verzocht president Kennedy het Amerikaanse Congres de benodigde miljarden op te hoesten om ‘voor het einde van dit decennium een mens op de maan te zetten en veilig terug te brengen naar de aarde’. Tot Kennedy’s opluchting stemden de Amerikaanse volksvertegenwoordigers bijna unaniem met zijn voorstel in. Waarom wilde de president in 1961 zo dolgraag naar de maan?
    Lees verder…


    Instrument van de Koude Oorlog 
    Edward R. Murrow (1908-1965)
    Nu de journalistiek wereldwijd in een diepe crisis lijkt te verkeren, wordt steeds vaker de naam van Edward R. Murrow genoemd. Het voorbeeld van deze legendarische Amerikaanse verslaggever moet journalisten inspireren tot een kritischer opstelling en een striktere beroepsethiek. Maar is Murrow wel zo’n ideaal rolmodel voor de pers?
    Lees verder…


    De Derde Weg
    Tot mislukken gedoemd pacifisme
    Wie zich niet achter het Westen schaarde, was een communistenvriend. De Koude Oorlog-retoriek en het zwart-witdenken van de jaren vijftig lieten weinig ruimte voor een vredelievender geluid. Toch probeerden aanhangers van de Derde Weg dat te laten horen.
    Lees verder…


    Het begin van de Koude Oorlog
    Truman had nooit geloofd in de eerzame bedoelingen van het Kremlin
    In 1945 toostten Amerika en de Sovjet-Unie op de nieuwe vrede. Onmiddellijk daarna brak de Koude Oorlog uit. Was het de oorlog van Stalin, of lag de schuld bij Truman?
    Lees verder…

     

    Beeld en geluid over de Koude Oorlog


    Polygoon Wereldnieuws (1972)
    Kort verslag van de reis van President Nixon naar China en zijn treffen met Mao Zedong. De informele sfeer weerspiegelt de Detente (al helpt de muziek ook een handje).


    OVT: Vliegtuigdeserteurs in de Koude Oorlog (VPRO, 2010)
    Interview met Dick van der Aart, die een boek schreef over de meer dan tweehonderd Sovjet-piloten die tijdens de Koude Oorlog naar het Westen vluchtten. Gemakkelijk was het niet: de piloten kregen een minieme hoeveelheid benzine mee de lucht in zodat ze niet al te ver zouden komen.




    Andere Tijden: Olympische Spelen Moskou (VPRO, 2008)
    In 2008 was de discussie of we wel moesten meedoen aan de Spelen in China; in 2013 staan de Winterspelen in Sotchi ter discussie wegens nieuwe Russische wetgeving die homoseksuelen discrimineert. Andere Tijden laat zien hoe dit publieke debat werd gevoerd toen het Olympische vuur werd ontvlamd in Moskou in 1980.




    The Big Lie (1951)
    'Documentaire' van het Amerikaanse leger die de gevaren van de Sovjet-Unie blootlegt. De Duitse en Russische accenten, opzwepende muziek en portrettering van Stalin als de nog wredere opvolger van Hitler, vormen een sterk staaltje propaganda.






    Websites over de Koude Oorlog


    Nadagen van de Sovjet-Unie 
    De Britse tabloidkrant Daily Mail publiceerde eerder dit jaar een fotoserie over het dagelijks leven tijdens de laatste maanden van de Sovjet-Unie in 1991. De bijschriften en titel van de collectie (Poverty, prostitutes and the long, slow death of the Soviet Union: Haunting pictures show desperate struggle to survive in last days of USSR) verraadt de rechts-populistische insteek van de krant, maar de foto's zijn desalniettemin indrukwekkend.
    Klik hier voor de fotocollectie…


    Ruimtevaart
    Deze infographic visualiseert hoeveel verschillende landen hebben uitgegeven aan ruimtevaart tussen 1957 en 2010. De grafiek toont niet alleen wanneer een land geld spendeerde 't het heelal insturen van astro- of kosmonauten, maar ook welk doel de investeringen diende. Het verschil tussen de Sovjet-Unie en de VS enerzijds en de rest van de wereld anderzijds springt meteen in het oog, maar werp ook eens een blik op Luxemburg en Bermuda, die opvallend grote bedragen uitgeven aan de commerciële luchtvaart.
    Klik hier of op de afbeelding om deze te vergroten…