• Inloggen
  • Shop
  • Winkelmand
  • Log in

    Wachtwoord vergeten?

    Historisch Nieuwsblad 4/2021

    Keizer voor een dichte deur

    Door: Thomas von der Dunk

    Jozef II, keizer van het Heilige Roomse Rijk, reisde in 1781 naar de Republiek. Hier deed hij inspiratie op voor zijn moderniseringsprogramma in eigen land. Hij kwam ook pleiten voor een vrije doorvaart op de Schelde, in het belang van zijn onderdanen in de Oostenrijkse Nederlanden. Maar de Hollanders hielden die deur gesloten.

    ‘Den 13den July, vertrok Z.M. weder van daar, bezoekende nog verscheide plaatsen van Noord-Hol­land. Onder anderen het vermaarde Dorp Broek, waar dezelve eenige huizen begeerde te zien.’ Aldus het verslag van het tiendaagse bezoek dat keizer Jozef II in de zomer van 1781 aan de Nederlandse Republiek bracht, en waarop hij ook – als het Marken en Volendam van zijn dagen – Broek in Waterland bezocht. De auteur meende de reden te kennen waarom de keizer een kijkje wilde nemen in de huizen van de Broekenaren: hem was verteld over ‘de uiterste netheid en zindelykheid, welke de Lieden van dit Kwartier in hunne wooningen in acht neemen en handha­ven’. Dat wilde Jozef II weleens met eigen ogen zien, en hij liet de meegereisde generaal Von Reischach bij een aantal huizen aankloppen om namens hem toegang te vragen. De keizer had echter niet kunnen voorzien dat de properheid van de dorpsbewoners zo ‘buitenspoorig’ was dat zij hem niet binnen wilden laten.

    Pas bij het vijfde huis leek het te gaan lukken. De man die de deur voor de generaal opendeed, had gehoord over een bezoek van de keizer aan zijn dorp en informeerde nieuwsgierig wie zijn reisgenoot was. De generaal antwoordde dat hij hem aan de hoge gast zou voorstellen als hij instemde met een bezichtiging van zijn woning – ‘waarop de Landman eindelyk zeide: al waart gy zelve de Keizer, zoo kan ik u myn huis niet laaten zien, zonder toe­laating van myne vrouw, indien gy wilt wagten, zal ik het haar gaan vraagen. Hy kwam een oogenblik daar na terug, zeide dat de Meestresse van ’t huis niemand wilde ontvangen, en sloot zyn deur.’

    Wilt u meer geschiedenisverhalen lezen?

    Ontdek de duizenden verhalen die we voor onze abonnees beschikbaar stellen, lees de nieuwste artikelen uit Historisch Nieuwsblad en ontvang iedere week leestips van de redactie in uw mailbox. Met Historisch Nieuwsblad Online krijgt u altijd de juiste historische context om het nieuws van nu te begrijpen.
    Registreer nu en lees de eerste maand voor slechts 1 euro!

    Al abonnee? Log dan in en lees direct alle geschiedenisverhalen online. Heeft u nog geen account of is uw emailadres niet bij ons geregistreerd? Lees dan hier hoe u verder kunt lezen.

    Word lidInloggen