• Mijn account
  • Shop
  • Winkelmand
  • Log in

    Wachtwoord vergeten?

    Juryrapport Geschiedenis Online Prijs 2010

    CATEGORIE MUSEA

    In musea worden waardevolle dingen bewaard en tentoongesteld. Als bezoeker verwacht je bij een museum niet in de eindeloze depots terecht te komen om zelf te moeten zoeken naar pareltjes en belangrijke objecten, nee, je verwacht een samengestelde tentoonstelling met topstukken. En dan niet alleen maar een zaal vol topstukken, maar ook uitleg, bijvoorbeeld een audioguide of aanbevolen looproute. Deze kwaliteiten verwacht de jury ook online van een museum. Maar anders dan bij een echt museum is er online natuurlijk meer mogelijk.

    Je hebt geen beperking van de grootte van een gebouw en kunt zoveel virtuele zalen vullen als je wilt. Ook zal niet iedereen door de voordeur naar binnen komen en dezelfde route afleggen. Online kun je – als een site goed is opgezet – sneller vinden wat je zoekt, maar heb je zonder de beperkingen van een fysiek gebouw ook eerder de kans te verdwalen in een ongelofelijke hoeveelheid. Dat het met de virtuele collectie van musea goed zit, daar heeft de jury vertrouwen in. Deze op een slimme en duidelijke manier digitaal ontsluiten is de uitdaging.

    De website Teylers Universum geeft informatie over de Ovale Zaal, bouwtekeningen, achtergronden, maar ook over bepaalde thema’s als ‘verzamelen’ of ‘de tijd van Teyler’. De indeling en navigatie laten wat te wensen over. Zo zou je eerst de introductie verwachten, en dan pas de keuzes van verhalen die je onder ‘home’ kunt maken. Ook wordt de informatie niet altijd op een efficiënte manier getoond, deels omdat veel gebruik wordt gemaakt van pop-ups. Wil je bijvoorbeeld door de bouwtekeningen bladeren, dan opent een nieuw venster. Wil je naar de volgende tekening dan moet je eerst dat venster weer sluiten. Door het gebruik van de vensters benut je ook de ruimte van de site niet optimaal. De 3D-tekeningen van het gebouw en de instrumenten zijn aardig en vragen de bezoeker om actie. Je kunt als gebruiker op allerlei platformen delen wat je op de site tegenkomt, dat is positief.

    Het Anne Frank Huis heeft met 1 miljoen bezoekers de maximale capaciteit bereikt. De site maakt het mogelijk om het Huis ook digitaal te bezoeken. Het ontwerp en de uitstraling van de pagina zijn clean en modern. De hoofdnavigatie laat duidelijk zien wat de bezoeker hier kan vinden, ook met mouseovers, al vechten de blokken daaronder ook om aandacht. Pronkstukken van de site zijn het 3D-huis en de tijdlijn. In het 3D-huis kun je het Achterhuis verkennen, en ondertussen naar gesproken tekst luisteren. Je wordt zo het verhaal ingezogen. De navigatie in het huis werk intuïtief. Ook op deze site wordt goed gebruik gemaakt van het kunnen delen via sociale media en er is volop audio, beeldmateriaal en video.

    Het Nationaal Historisch Museum heeft zichzelf een enorme uitdaging gesteld, namelijk de geschiedenis van alle Nederlanders presenteren. Anders dan de twee andere genomineerden is dit een museum waarbij de collectie nog aanzienlijk groeit. Als bezoeker word je op de NHM-site een beetje in het diepe gegooid. De thema’s waaruit je kunt kiezen, bijvoorbeeld ‘rijk en arm’ of ‘ik en wij’ maken niet direct duidelijk wat je ervan kunt verwachten. De tijdlijn zet je ook een beetje op het verkeerde been. Je verwacht er de hoofdlijnen van de Nederlandse geschiedenis te vinden, maar ziet alleen de actuele bijdragen gepresenteerd. Ook binnen een categorie, bijvoorbeeld ‘land en water’ kom je in een subnavigatie waaruit je eerst moet kiezen tussen bijvoorbeeld blog of achtergronden, en daarna pas een onderwerp kunt kiezen. Ook hier vind je de sociale netwerk-buttons. Bezoekers worden opgeroepen mee te werken aan de site, dat is goed, maar er mist een duidelijk kader. Een oproep over een specifiek onderwerp werkt waarschijnlijk beter. Het NHM mag wat meer de rol van conservator op zich nemen.

    Winnaar is het Anne Frank Huis. De website slaagt erin bezoekers mee te slepen in het verhaal van Anne Frank en doet dat op zo’n manier dat je al een heel waardevolle ervaring hebt zonder het Anne Frank Huis daadwerkelijk te bezoeken. De site heeft het – vergeleken met de andere twee genomineerden – qua onderwerp misschien het makkelijkst omdat het zo duidelijk is afgebakend. De missie van het Nationaal Historisch Museum is wat dat betreft een stuk ingewikkelder, omdat vrijwel alles daaronder kan vallen. Maar het onderwerp van AFH zorgt niet automatisch voor succes. Ook een afgebakend onderwerp kan op een slechte manier gepresenteerd en ontsloten worden. Het AFH zorgt echter voor een complete en rijke multimediale ervaring, die ondanks alle technische aspecten van de site, zonder problemen is. De site is ook nog in meerdere talen beschikbaar, waardoor hij aan de eigen doelstelling voldoet, namelijk het museum voor meer dan de huidige 1 miljoen bezoekers per jaar toegankelijk maken.

    CATEGORIE ARCHIEFDIENSTEN

    De jury beseft dat de budgetten die archiefdiensten te besteden hebben aan online activiteiten relatief klein zijn. Het maken van een goede website komt dan vooral aan op creatief gebruikmaken van wat het web aan mogelijkheden biedt. En goed nadenken over de functie van de site: wat verwachten bezoekers wat wil je als organisatie ermee bereiken?

    Dat nadenken hebben ze bij de Krantenbank van de Koninklijke Bibliotheek goed gedaan. De site – of eigenlijk ‘subsite’- waarop de bibliotheek oude kranten elektronisch ontsluit, is vooral functioneel. Deze dienst belooft een toekomstige goudmijn voor historici, zeker als de techniek waarmee de kranten worden gedigitaliseerd nog wordt verbeterd. Naast de zoekfunctie biedt de Krantenbank nog een paar thematische artikelen, die laten zien wat voor moois er allemaal in de database verstopt zit. Helaas laat de site punten liggen als het gaat om gebruiksvriendelijkheid.

    Bij het Gelders Archief valt juist de gebruiksvriendelijkheid op. Naast duidelijk ontsloten praktische informatie over wat het archief is en doet, bevat de site een aantal thema’s zoals beeld en geluid, familiegeschiedenis, cijfers en de oorlog. Elk thema bevat een helder overzicht van de beschikbare bronnen en waar mogelijk kunnen die meteen worden doorzocht. Ook aan Web 2.0 is gedacht. Elke pagina kan worden gedeeld via sociale media en de site bevat ook een apart weblog. Dat blog had wel wat meer mogen worden aangekleed.

    Ook het Archief Eemland biedt meer dan zoeken alleen. De site bevat een paar prachtige multimediale en interactieve elementen, zoals een kaart van Amersfoort met daarop alle historisch interessante locaties, een interactieve tijdbalk en – het meest verrassende – een aantal driedimensionale luchtfoto’s. Het enige probleem is: deze pareltjes zijn nogal verstopt, soms zelfs op heel aparte websites. Althans, op de oude website, want het Archief Eemland gaat deze week live een nieuwe site waarop al dit moois wel echt in de etalage staat.

    Wat betreft het Archief Eemland zit de jury met de situatie dat er juist op dit moment een nieuwe site op het punt staat te worden gelanceerd. De jury moet echter streng zijn: de Geschiedenis Online Prijs 2010 heeft betrekking op 2010. Bij deze beoordeling is de jury dus uitgegaan van de site zoals die er het afgelopen jaar uitzag. Dat betekent dat de winnaar in deze categorie het Gelders Archief is, omdat die van de archiefdiensten in het afgelopen jaar de beste site had.

    CATEGORIE HISTORISCHE VERENIGINGEN

    Eigenlijk vindt de jury dit de leukste categorie van de Geschiedenis Online Prijs. Want de lol van internet is natuurlijk dat iedereen, klein of groot, rijk of arm, een website kan bouwen en de concurrentie kan aangaan met grote sites met een heel leger aan redacteuren, vormgevers en programmeurs. En wie een beetje webwijs is, weet dat het op internet stikt van de tools waarmee je gratis en voor niets gebruik kunt maken van de nieuwste technieken. Denk aan WordPress als redactiesysteem, YouTube of Vimeo voor video, Flickr voor foto’s.

    Wie verder kijkt, vindt nog veel meer nieuwe en originele manieren om informatie te presenteren. Juist voor historische verenigingen is op dat vlak een wereld te winnen. Die beschikken vaak over een goudmijn aan interessant materiaal dat erom schreeuwt op een mooie manier te worden gepresenteerd.

    Maar de gratis tools op het web zijn niet alleen gericht op presentatie. Het toverwoord van de afgelopen jaren is natuurlijk Web 2.0, de verzamelnaam voor alle mogelijke manieren waarop bezoekers zelf kunnen bijdragen aan een website. Veel gratis tooltjes zijn gericht op het vergemakkelijken van dat soort participatie. En ook daar is voordeel te halen voor verenigingen. Die het immers moeten hebben van een relatief kleine, maar betrokken schare leden en belangstellenden.

    Kortom: in deze categorie heeft de jury goed gelot op de manier waarop gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheden die het web biedt aan kleine organisaties om hun materiaal origineel te presenteren én gebruikers te betrekken bij de site. En dat was nog niet makkelijk. Want de ene site doet het eerste heel goed en de andere het tweede.

    Concreet: de Historische Vereniging Noordoost-Friesland zit erg goed in de sociale media. Zowel elke grote web 2.0 dienst is op de site meegenomen. In dat opzicht kunnen de anderen nog heel wat inspiratie opdoen.

    Maar het oog wil ook wat. En op dat vlak kunnen de Friezen, net als de Historische Kring D’Oude School uit De Bilt, nog wel wat leren van de Historische Vereniging Hasselt. Die heeft gekozen voor een rustige, bijna serene website met daarop wel een paar echte pareltjes, zoals een interactieve tijdbalk en een historische kaart waarop kan worden ingezoomd. Uiteindelijk heeft het visuele het gewonnen van het sociale. Tot winnaar heeft de jury gekozen: de Historische Vereniging Hasselt.

    CATEGORIE THEMASITES

    De jury is van mening dat met Vijf Eeuwen Migratie een interessante en overzichtelijke website is neergezet. Door een heldere inleiding op de homepage te plaatsen, waaruit blijkt dat naar schatting 98% van de Nederlanders buitenlandse voorouders heeft, en door daarnaast in deze korte inleiding duidelijk te maken wat de bezoeker mag verwachten van deze website, wordt deze persoonlijk aangesproken en geprikkeld om verder te gaan.

    Ook de overzichtelijke navigatie draagt hier aan bij. Bovenaan de website staan goed in het zicht de vijf verschillende selectiemogelijkheden: land, periode, thema, collecties en mensen.
    Onderaan de website staan dezelfde themagroepen nogmaals, zodat ook vanaf de onderkant van de website genavigeerd kan worden. Waarbij door de jury wel de kanttekening wordt geplaatst dat de vervolgnavigatie minder overzichtelijk en niet uniform is.

    Zowel met de uitgebreide zoekfunctie als via de filtermogelijkheden in het menu worden de zoekresultaten overzichtelijk gepresenteerd. Materialen zijn overzichtelijk ingedeeld, zodat ook de leek weet wat hij kan verwachten. Via de filtermogelijkheden in het menu is voor de grasduiner de meeste informatie te verkrijgen omdat ieder resultaat voorzien wordt van een duidelijke inleiding en overzicht van gevonden materialen.

    Over de vormgeving van de website was de jury wat minder te spreken. Daar waar deze nu weinig onderscheidend is, had het thema van de website wellicht ook visueel meer mogen doorklinken. Daarentegen spreekt de jury zijn waardering uit voor de goede pogingen tot visualisatie bij bijv. de wereldkaart en de migratiekaarten per periode.Het publiek kan zelf materiaal toevoegen aan de website, wat het een interactief geheel maakt en ook de kanalen op Flickr, YouTube en Vimeo dragen hier aan bij. Kortom: een inhoudelijk interessante website, waarbij goed is nagedacht over de interactie met het publiek.

    De jury vindt de website Klim naar de vrijheid – Zuidelijke Engelandvaarders een leuk en interessant initiatief. De kaart op de homepage met de door de Engelandvaarders genomen routes maakt direct visueel duidelijk wat het gehele thema van de website is. Het verticale menu aan de rechterkant wordt dan ook direct gevonden qua navigatie. Het horizontale menu aan de bovenkant daarentegen niet. Dit zou dan ook duidelijker als menu gelay-out kunnen worden. Door slechts de verhalen van specifiek deze 11 Engelandvaarders te belichten wordt duidelijk dat het een spin-off van een dvd is. Meer algemene historische informatie had ook gepast.

    Over de vormgeving van de website was de jury te spreken. Door met name de kaart op de homepage en de kleurencombinatie ziet de website er fris en eigentijds uit. Wel had de jury graag gezien dat de vervolgpagina’s beter gelay-out waren. Qua techniek is er nog ruimte voor verbetering: de website is niet Firefox-proof (het dagboek is bijv. niet te lezen) en ook worden de foto’s niet prettig getoond. Een horizontale scrollbalk om door de foto’s te bladeren is eigenlijk niet meer van deze tijd. De website maakt bovendien geen gebruik van enige vorm van nieuwe media.

    Ook al is er nog ruimte voor verbetering, ‘Klimnaardevrijheid.nl’ is een enige website om in te grasduinen. Er zijn veel video’s te zien, er is veel materiaal beschikbaar gemaakt, wat het een uitermate geschikte website maakt om een regenachtige zondag op door te brengen.

    Van de website Het Nederlandsche Leger 1939–1940 geeft de jury aan dat dit een duidelijke hobbysite is. Zo worden er een aantal basisfouten qua vormgeving en layout gemaakt:
    – De algehele uitstraling kan eigentijdser
    – Een bewegende nieuwsbanner is niet meer van deze tijd
    – Het linkermenu zou niet gecentreerd mogen zijn
    – De webstats tonen is ook niet meer van deze tijd
    – De tekstregels zijn te lang, waardoor deze moeilijk leesbaar worden
    Qua gebruiksvriendelijkheid is het vooral vervelend dat de navigatie niet uniform is. Deze verspringt bij het doorklikken naar een volgende pagina en is niet opgesteld volgens de bestaande webconventies.

    Maar, daarentegen ziet de jury ook dat dit een website is die met weinig financiële middelen en mankracht in elkaar is gezet. Het is daarom dat er met andere ogen naar deze website gekeken moet worden.

    De website is inhoudelijk zeer rijk. Het is knap hoe de afbeeldingen van soldaten aanklikbaar zijn, waarna men er tot op detail op kan doorklikken. Hierbij komt een schat aan informatie tevoorschijn, waarbij bijvoorbeeld ook de brieven een fantastische bron van informatie zijn. Omdat er, zonder veel financiële middelen en mankracht, toch tot een inhoudelijk zeer rijke website is gekomen, vond de jury dat ook deze website een nominatie verdiende.

    De winnaar is de categorie moet volgens de jury Vijf Eeuwen Migratie zijn.

    WINNAAR AANMOEDIGINGSPRIJS: Het Nederlandsche Leger 1939-1940

    WINNAAR GESCHIEDENIS ONLINE PRIJS 2010: Anne Frank Huis

    De jury van de Geschiedenis Online Prijs 2010 werd gevormd door: Bas Broekhuizen, docent journalistiek en nieuwe media en wetenschapscommunicatie aan de Universiteit Leiden, Corrie Gerritsma, redacteur van het (internet)magazine Bright.nl en (web)ontwerper Hilde Pruis.