• Mijn account
  • Shop
  • Winkelmand
  • Log in

    Wachtwoord vergeten?

    INTERVIEW Godfried van Run (Geschiedenisquiz)

    'We streven naar vragen die tot verbazing leiden'

    De Grote Geschiedenisquiz heeft er een broertje bij: de Kleine Geschiedenisquiz. Die fungeert dit jaar als aanloop naar de GGQ. Jarenlang werden de deelnemers aan de GGQ op eenzelfde wijze geselecteerd: lezers konden vragen beantwoorden in Historisch Nieuwsbladde Volkskrant of op de site van NPO Geschiedenis. De drie beste deelnemers werden uitgenodigd om het in de uitzending op te nemen tegen een team van prominenten. Maar die prominenten hoefden zich nooit te kwalificeren.

    Dat gaat veranderen, vertelt Godfried van Run, coördinator Geschiedenis bij NTR en VPRO en redactielid van beide quizzen. ‘Een maand lang nemen teams van bekende Nederlanders het vier avonden per week tussen 20.00 en 20.25 uur tegen elkaar op. De teams bestaan uit vertegenwoordigers van beroepsgroepen als politici, schrijvers, acteurs en presentatoren. Drie dagen lang spelen twee teams van een beroepsgroep tegen elkaar; de weekfinale op de vierde dag bepaalt welk team er doorgaat naar de finale: de Grote Geschiedenisquiz, waar zij spelen tegen de lezers.’

    Het is de vraag wat de voorselectie van de BN’ers gaat betekenen voor de uitslag. Van Run: ‘Tot nu toe won het lezersteam vrijwel altijd. Dat zijn serieuze deelnemers die van geschiedenis hun hobby hebben gemaakt. Alleen in 2013 won een team van politici, en ooit is er een lezer verslagen door Diederik Samson.’
     
    Afgelopen najaar ontstond het idee om met een historische quiz te komen die gedurende een aantal weken op verscheidene dagen van de week wordt uitgezonden, net als De Slimste Mens. ‘Toen is het balletje gaan rollen. De netmanager had dit voorjaar vier weken tijd voor een aanloopquiz. Als redactie moesten we daarna heel snel aan het werk. De vragen van de Kleine Geschiedenisquiz zijn verwant aan de Grote. Maar we moeten wel rekening houden met de kortere duur van het programma. Bij de GGQ heb je meer tijd voor filmpjes en inleidingen.

    De opbouw is aangepast, maar heeft duidelijke verwantschap met de GGQ. De Kleine bevat in de eerste ronde drie open vragen​ over een gebeurtenis die de deelnemers bewust hebben meegemaakt. Na deze ronde volgen multiplechoicevragen. Ook hebben we een opdracht met een tijdlijn: de teams moeten gebeurtenissen of personen in de juiste volgorde plaatsen. Daarna spelen we de ronde met open vragen, waarbij de teams snel op de knop moeten drukken.’

    Het gaat niet alleen om kennis van namen of details, zegt Van Run. ‘We streven naar vragen die tot verbazing leiden, aan het denken zetten of tot een inzicht leiden.’ Bij de samenstelling van de vragen maakt de redactie onder meer gebruik van het rijke archief van de het Instituut voor Beeld en Geluid. ‘We willen natuurlijk de hele geschiedenis bestrijken, maar vóór 1900 zijn er nauwelijks beelden. We maken dan noodgedwongen gebruik van fragmenten uit speelfilms of plaatjes. Toch krijgen we altijd het verwijt dat we te veel vragen over de twintigste eeuw hebben.’
     
    De Grote Geschiedenisquiz werkt dit jaar voor het eerst samen met NRC Handelsblad. De voorronde voor de lezers staat in deze krant en in Historisch Nieuwsblad. Dit is het veertiende jaar voor de quiz op televisie. Naar aanleiding van enkele enquêtes van Historisch Nieuwsblad drong in 1999 het besef door dat het slecht gesteld was met de historische feitenkennis van de Nederlanders.

    Met de Volkskrant en historicus Willem Melching bedacht het blad een geschiedenisquiz. De voorronde stond in de krant; lezers die de meeste goede antwoorden inzonden gingen door naar de finale op een historische locatie in het land. Toenmalig eindredacteur van Andere Tijden Ad van Liempt besloot aan te haken en sinds 2001 is de finale van de quiz op de televisie te zien.

    De aandacht voor geschiedenis bij de publieke omroep is sindsdien toegenomen. ‘We maken Andere Tijden en het radioprogramma OVT, en elk jaar zijn er series over bijzondere onderwerpen. Binnenkort volgt een serie over de negentiende eeuw, de IJzeren Eeuw. De GGQ trekt altijd rond een miljoen kijkers.’

    De opnames van de Grote Geschiedenisquiz 2015 zijn net als vorig jaar in de Pieterskerk in Leiden. De jury bestaat uit historici Hans Blom en Gert Oostindie, met Nelleke Noordervliet als voorzitter. Joost Karhof presenteert de Grote en de Kleine Quiz, die wordt opgenomen in het voormalig Vakbondsmuseum De Burcht in Amsterdam. De winnaar gaat naar huis met de eeuwige roem en een historische reis georganiseerd door Historizon.