Nog

dagen
Tot
volgend jaar!

terugSprekers 2018

dinsdag 25 juni 2019

Tafel van 5

Theater

Rembrandt - dwars & eigenzinnig


In de korte muzikale theatervoorstelling Rembrandt – dwars en eigenzinnig overziet Rembrandt van Rijn zijn veelbewogen leven. Zijn dochter en zijn minnares confronteren hem met de gevolgen van zijn vernieuwingsdrang en zijn tomeloze ambities, waar zij het slachtoffer van werden. Was de kunst de harde keuzes waard?                                                                                  

Tafel van 5 maakt muziektheater en verbindt actuele thema’s met bijzondere verhalen uit de geschiedenis. De groep werkt veel samen met musea en scholen. Op het Geschiedenis Festival willen de spelers na afloop graag in gesprek met de toeschouwers.

Aanleiding voor het maken van dit stuk was niet alleen het Rembrandtjaar dat nu aan de gang is, maar ook de fascinatie die Ad de Bont, de schrijver, al lange tijd voor Nederlands bekendste kunstenaar koesterde. Voor inzicht in de historische context raadpleegde hij boeken van onder andere Simon Schama en Gary Schwartz. Een essentiële extra dimensie aan het verhaal vond hij in de figuur van Geertje Dircx, de vrouw die na de dood van Saskia Rembrandts huishoudster én geliefde werd. ‘Van haar hebben we maar één tekening over,’ zo vertelt De Bont. Dat er over haar zo weinig bekend is, gaf hem precies de artistieke vrijheid die hij nodig had.

‘In het toneelstuk kijkt het publiek door haar ogen, en door die van Cornelia, Rembrandts dochter, naar deze geniale kunstenaar,’ licht regisseur Alexander de Bruijn toe.  Geertje vervult haar rol als geestverschijning, omdat ze al niet meer leeft in de tijd waarin het stuk speelt. Na ruzies heeft Rembrandt ervoor gezorgd dat zij werd opgesloten in het Spinhuis, dat destijds een soort gekkenhuis was. Daar is Geertje overleden. We treffen Rembrandt in het stuk niet bepaald op zijn gelukkigst.

Het is het laatste jaar van zijn leven en hij is aan lager wal geraakt. ‘Hij is niet meer de populaire kunstenaar die hij ooit was. Hij heeft zo zijn eigen stijl, dat hij niet meer zoveel opdrachten krijgt. Zijn leerlingen zijn hem in populariteit voorbijgestreefd. Hij is een morsige en nukkige man geworden.’ Geertje waarschuwt hem zijn leven te beteren voor het te laat is. ‘Rembrandt leefde voor het maken van zijn werk, maar verwaarloosde zijn thuissituatie en zijn verschillende vrouwen en kinderen.’

De thema’s die op het toneel aan bod komen zijn nu nog altijd van belang. Rembrandt was compromisloos en schilderde zoals hij dat zelf wilde, met donkere kleuren en grove penseelstreken. De Bruijn vertelt: ‘In het huidige tijdsgewricht zijn vooral jongeren heel erg bezig met hun populariteit op internet.  Rembrandt ging juist in tegen wat er van hem verwacht werd en ging daar bijna aan ten onder.’ In zijn privéleven gedroeg hij zich nogal onaangepast en roekeloos. ‘Dat roept de vraag op of het feit dat je een groot kunstenaar bent, je ontslaat van de plicht een goed mens te zijn. Ook die kwestie is nu nog actueel.’

Volgens de regisseur verhoudt het stuk zich op een bijzondere manier tot de exposities die tijdens dit Rembrandtjaar aan de schilder worden gewijd. ‘Deze voorstelling richt zich heel erg op het verhaal achter de mens die de schilderijen heeft gemaakt die we allemaal kennen. Ik denk dat je met een andere blik naar een schilderij kijkt en naar de mensen die erop staan, als je het verhaal kent van de kunstenaar en de totstandkoming ervan. Als ik nu bijvoorbeeld een portret bekijk van zijn vrouw Saskia, dan zie ik haar toch met een andere blik.’

Geert Mak

In Europa

Lezing

Geert Mak maakt dit jaar voor de tweede keer zijn opwachting op het Geschiedenis Festival....

Maarten van Rossem

21e eeuw

College

's Lands bekendste historicus, Maarten van Rossem, is ook dit jaar natuurlijk van de partij....

Daniël Knegt

Nationalisme in de jaren 30

Panelgesprek

Drie historici gaan in discussie over hedendaags nationalisme en de jaren dertig. De...

Manon Henzen

Lezing met hapjes

Eten en drinken in WO2

Denken we aan eten in de Tweede Wereldoorlog, dan is de eerste associatie de Hongerwinter....