• Inloggen
  • Shop
  • Winkelmand
  • Log in

    Wachtwoord vergeten?

    Account aanmaken
    dinsdag 27 maart 2012

    Enquête monarchie

    Tweederde Nederlanders weet niet wanneer monarchie ontstond

    Volgend jaar viert Nederland het 200-jarig bestaan van de monarchie. Historisch Nieuwsblad vroeg onderzoeksbureau OneQuestion te onderzoeken wat de Nederlanders af weten en vinden van de koningen en koninginnen die sinds 1813 hebben geregeerd. Zo weet slechts 35 procent dat Nederland pas sinds de negentiende eeuw een koninkrijk is. Met de eerste koningen blijken onze landgenoten weinig affiniteit te hebben.


    1033 Nederlanders van 18 jaar en ouder, die samen een representatieve afspiegeling vormen van de totale bevolking, hebben een enquête ingevuld. Sommige vragen testen de kennis van de deelnemers, andere peilen hun mening. De enquête is gehouden voordat prins Friso zijn skiongeluk kreeg.

    Omdat kennis en interesse vaak samengaan, is de geënquêteerden eerst gevraagd hoe zij denken over de monarchie als staatsvorm. Tweederde van de Nederlandse bevolking is voor behoud van het huidige model, terwijl 19 procent wil dat de koning een louter ceremoniële rol bekleedt en 18 procent voorkeur heeft voor een gekozen president. De status-quo is het populairst bij 65-plussers (71 procent) en het minst populair bij jongeren tussen de 18 en 24 jaar (51 procent). Onder lezers van NRC Handelsblad is de monarchie het minst geliefd: hier is 29 procent voorstander van een ceremonieel koningschap en 26 procent van een republiek.

    Stadhouders
    Ondanks de populariteit van de monarchie kan slechts één op de drie Nederlanders correct aangeven dat Nederland in de negentiende eeuw een koninkrijk werd. De meeste respondenten denken dat dit eerder gebeurde, bijvoorbeeld in de achttiende of de zeventiende eeuw. Vermoedelijk zien zij de Oranje-stadhouders uit die tijd ten onrechte voor koningen aan. Het beeld is gunstiger wanneer de vraag wordt omgedraaid: ‘Welke belangrijke gebeurtenis vond plaats in het jaar 1813?’ Veertig procent kiest het goede antwoord: ‘Nederland wordt een koninkrijk.’

    Als je Nederlanders vraagt wie zij de beste koning of koningin van de afgelopen tweehonderd jaar vinden, dan is het resultaat een omgekeerd chronologisch rijtje. Bovenaan staat Beatrix (53 procent), gevolgd door Juliana (28 procent) en Wilhelmina (12 procent). De anderen blijven in populariteit ver achter bij deze drie.

    Economie
    Hetzelfde beeld ontstaat wanneer wordt gevraagd naar specifieke verdiensten. Dit onderdeel was in de enquête uitgesplitst in twee gedeelten. Eerst moesten respondenten aangeven hoe belangrijk ze het vinden dat een Nederlandse vorst de economie stimuleert, zich inzet voor politieke stabiliteit en het saamhorigheidsgevoel bevordert. Deze eigenschappen vindt de meerderheid belangrijk tot zeer belangrijk. ‘Saamhorigheidsgevoel’ scoort het hoogst: driekwart verwacht dat een koning(in) zich daarvoor inzet.

    Vervolgens is de respondenten gevraagd welke vorst per onderwerp het meest heeft laten zien. Opnieuw staat de huidige koningin Beatrix boven aan alle lijsten. Slechts 4,8 procent van de respondenten vindt dat Willem I het meest heeft gedaan voor de Nederlandse economie, terwijl hij toch als ‘koopman-koning’ de geschiedenis in is gegaan. Wilhelmina, die tijdens de Duitse bezetting de Nederlanders vanuit Londen opriep tot eensgezindheid, wordt maar door 17 procent genoemd als degene die het best het saamhorigheidsgevoel heeft bevorderd. Opvallend is dat op dit punt Juliana haar dochter Beatrix naar de kroon steekt.

    Bernhard
    De antwoorden laten zien dat Nederlanders hun vorsten beoordelen op basis van wat zij zich persoonlijk over hen kunnen herinneren. Uit de tijd is uit het hart. Dat laatste blijkt ook wanneer wordt gevraagd de echtgenoten van de laatste drie vorstinnen te noemen. Meer dan 80 procent weet dat Beatrix was getrouwd met Claus en Juliana met Bernhard, maar slechts vier op de tien kan Wilhelmina koppelen aan Hendrik.

    De waardering voor deze drie prinsen-gemaal is zeer verschillend. De respondenten noemen het eerste wat hun te binnen schiet. Claus roept vooral positieve associaties op: ‘sympathiek’, ‘goedig’, ‘ziek’. Bij Bernhard is het beeld gemengd: Nederlanders denken bij hem aan het Wereld Natuur Fonds, maar ook aan Lockheed en buitechtelijke kinderen. Hendrik ten slotte wordt door bijna iedereen die iets van hem weet als schuinsmarcheerder gezien.

    Tiendaagse Veldtocht
    De geënquêteerden moeten ook vier belangrijke kwesties uit de 200-jarige geschiedenis van de monarchie koppelen aan de juiste koning of koningin. Ruim een kwart van de Nederlanders weet dat de Tiendaagse Veldtocht plaatsvond onder Willem I, dat Willem III de slavernij afschafte en dat in Emma’s tijd een beperkt kiesrecht werd ingevoerd. Verder koppelt 33 procent de handhaving van de neutraliteit tijdens de Eerste Wereldoorlog terecht aan de regeerperiode van Wilhelmina, weet 42 procent dat het Juliana was die oorlogsmisdadigers gratie verleende, en herinnert 62 procent zich Beatrix’ rol bij het totstandbrengen van de Paarse kabinetten.

    De kwestie die de meeste Nederlanders het minst goed weten te plaatsen, is de invloed die radicale liberalen uitoefenden op de grondwet. Maar één op de tien respondenten noemt hierbij de juiste vorst, namelijk Willem II. Al deze kwesties worden de komende maanden in een serie artikelen in Historisch Nieuwsblad, die in dit nummer is gestart, uit de doeken gedaan.

    DE UITSLAGEN:

    Als het gaat om de monarchie zoals we die op dit moment in Nederland kennen, welke van de volgende uitspraken is dan het meest op u van toepassing?

    Totaal:

    Gekozen president met politieke invloed 11,0 % Gekozen president zonder politieke invloed  7,2 % Monarchie ceremonieel 19,3 % Monarchie zoals die nu is 62,5 %

     
    Telegraaf-lezers:                         

    Wilt u meer geschiedenisverhalen lezen?

    Ontdek de duizenden verhalen die we voor onze abonnees beschikbaar stellen, lees de nieuwste artikelen uit Historisch Nieuwsblad en ontvang iedere week leestips van de redactie in uw mailbox. Met Historisch Nieuwsblad Online krijgt u altijd de juiste historische context om het nieuws van nu te begrijpen.
    Registreer nu en lees de eerste maand voor slechts 1 euro!

    Al abonnee? Log dan in en lees direct alle geschiedenisverhalen online. Heeft u nog geen account of is uw emailadres niet bij ons geregistreerd? Lees dan hier hoe u verder kunt lezen.

    Word lidInloggen