• Mijn account
  • Shop
  • Winkelmand
  • Log in

    Wachtwoord vergeten?

    Ad van Liempt – Bevrijding

    Het meest aangrijpende beeld van de bevrijding? Dat moet wel uit Bergen-Belsen komen. De Britse cameraman die meereed met de bevrijders van dat crepeerkamp in de regio Hannover belandde in de hel op aarde. Op enig moment ziet de kijker een vrouw eenzaam in haar ellende voor zich uit staren. Dan nadert een Britse soldaat. Ze grijpt zijn hand, en legt haar hoofd tegen die hand aan.


    Dankbaarheid in een symbolisch beeld gevangen. Het is van enige afstand gefilmd, maar niet voor niets zet producer Jeremy Isaacs in de briljante serie World at War het beeld op dat moment stil – we zien een icoon.

    Toen we met Andere Tijden in 2004 de eerste special maakten was het onderwerp: de Tweede Wereldoorlog op amateurbeeld. Bij de voorbereidingen bleek dat de Nederlanders die een filmcamera in bezit hadden ongeveer allemaal hun laatste filmrolletje hadden bewaard voor de dag van de bevrijding (zoals anderen een fles jenever en een sigaar hadden gereserveerd voor die dag). Er bestaan dan ook tientallen filmpjes over de bevrijding in Nederland – kijk daarvoor trouwens vooral naar de onvolprezen website Oorlog in blik.

    Uitgesproken spectaculair zijn de legerwagens van de bevrijders, helemaal volgepakt met blije bevrijde Nederlanders, vooral kinderen. Als een rijdende bijenzwerm komt zo’n wagen op de camera af – levensgevaarlijk eigenlijk, maar tegelijk een roerende explosie van collectieve vreugde.

    Er zijn meer favorieten: dat uitgelaten meisje achter op de motor van een bevrijder, die hossende verpleegsters in een grauwe winkelstraat, dat overvolle raam in Amsterdam, waar zoveel mensen tegelijk hun hoofd naar buiten steken om de bevrijders langs te zien komen dat ze er wel voor geoefend lijken te hebben.

    Als geboren en getogen Utrechter kan ik langdurig kijken naar het shot dat een geallieerde cameraman heeft gemaakt toen hij de binnenstad in reed. Het is op een plein – vermoedelijk de Neude – en hij heeft aan een grote menigte kennelijk gevraagd even naar de camera te zwaaien. Iedereen doet het! En minutenlang! Wat bezielde die mensen om zo lang te blijven zwaaien, zonder te verslappen en zonder met stralend lachen te stoppen? Bevrijding moet wel heel bijzonder zijn; het roept de ultieme blijheid op bij mensen die ernaar gehunkerd hebben.

    Mijn absolute favoriet is een scène voor een mooi huis, vermoedelijk in Blaricum. We zien vanaf de zijkant van het pand een bescheiden optocht aankomen: man, vrouw, twee zoontjes, beiden met sjerp om en een pet op. De man draagt een enorme vlaggenstok, voorzien van reuzenvlag met wimpel. Vijf jaar lang moet die vlag op zolder of in de schuur hebben liggen wachten op dit moment.

    De man heeft een forse sigaar in de mond, en die haalt hij er niet uit tijdens het nu volgende tafereel. Met hulp van zijn gezin krijgt de man de vlaggenstok verticaal. De vlag wappert, het gezin stelt zich voor de vlag op en grijnst breeduit naar de camera, die het hele tafereel van twee minuten heel steady in beeld heeft gebracht.

    Een onvergetelijk beeld van ware vrijheid.