O, wat erg, dit commentaar. In de eerste plaats moet ik het beeld van die zo verfoeide 'massa' van Nederlanders ernstig nuanceren. Ik vind dat een ernstige vertekening van de werkelijkheid. Het is het beeld dat regenten van de 17e en 18e eeuw hadden van de gewone man en vrouw. Zij noemden die mensen 'het grauw'! Ten onrechte! Dat 'grauw' bleek over meer beschaving te beschikken dan regenten voor mogelijk hadden gehouden. Regenten bleken mensen met de grootste oogkleppen op te zijn en Jaus Müller noemt dat de verlichte geesten van Nederland? Wat een misvatting! Kijk, zo zijn we weer terug bij de Amsterdamse Grachtengordel. Daar wonen de nieuwe, zelfbenoemde regenten van Nederland. Het zijn geen bestuurlijke, maar morele regenten, zeg maar: de nieuwe dominees van Nederland. Over hoe 'elite' tot scheldwoord is verworden, daarover valt een interessant boek te schrijven. Al eeuwenlang woedt er in dit land een strijd tussen moderniteit en behoudzucht. Leuk boekje hierover is nog steeds van Rudolf Dekker: Holland in beroering. Dat boekje wordt gehaat door alle regenten van Nederland, want die houden Nederland liever rustig en maken 'het grauw' liever niet wijzer dan ze al zijn.
Ortega y Gasset is, denk ik, in de Nederlandse context een slecht voorbeeld. Ortega y Gasset schreef in een Spaanse context, in de context van 'als jij ze dom houdt, dan houd ik ze arm'. Spanje heeft zich pas in de jaren '30 van de vorige eeuw bevrijd van de achterlijkheid van het verleden, met een heuse beeldenstorm, erger dan onze beeldenstorm uit de 16e eeuw.
In Nederland was dat niet zo. Kijk, er valt over de Gereformeerde Kerk van de 17e en 18e eeuw van alles te zeggen. Dat notabelen, verlichte geesten en andere vrijdenkers zich wezenloos ergerden aan wat dominees uit die tijd van de kansel verkondigden, dan kan ik mij heel goed voorstellen.
De grootste makke van modernisten is dat ze zulke verdomd slechte advocaten van hun eigen zaak zijn. Ook al hebben ze (vaak in hindsight) helemaal gelijk, ze hullen zich in de mantel der hautainiteit, de mantel van het eigen gelijk, om hun zaak te bepleiten. Dan ben je volgens mij echt dom, als je tenminste de intentie hebt om anderen voor jouw zaak te winnen. Dan ben je toch zelf verworden tot een parodie op die Gereformeerde dominees van de 17e en 18e eeuw? En dat doen mensen als Geert Mak (dominees zoon), Elsbeth Etty (communistendochter) en noem al die grachtengordelregenten maar op. Domoren van Nederland zijn het. Verlichte geesten? Hahaha. De gloeilamp moeten ze nog uitvinden.
Conclusie: Ortega y Gasset was veel te pessimistisch over de gewone man en vrouw. Je moet Ortega y Gasset vanuit zijn Spaanse context niet al te serieus nemen. Heus, ook Spaanse medelander zijn beschaafde lieden! Of denkt Jaus Müller dat de laatste Neanderthalers van Europa op het Iberisch schiereiland wonen?

<<<>>
Als je de elite zó opvat, kun je juist Fortuyn en Wilders als exponenten van de "elite" zien, hoezeer vooral de laatste daartegen tekeer gaat. In de jaren negentig, vooral met paars en Wim Kok, Melkert etc. is/ was de "elite" grijs geworden, en dat is deze tot op heden grotendeels nog. De huidige "elite" conformeert zich grotendeels nog steeds aan de oude ideeën over de "zegeningen" van de multiculturele samenleving, een almaar groter wordend en steeds meer ongrijpbaar Europa, de heersende mogelijke oplossingen voor de crisis, Brussel en Washington.
Juist Wilders -en tot op zekere hoogte de SP- zijn ironisch de dwarsliggers op deze punten, alleen "het belang van het geheel overzien" zij evenmin.