Historisch Nieuwsblad

Bas Kromhout



Het mysterie van de Politionele Acties - poging tot een antwoord aan Ad van Liempt

Door Bas Kromhout - 09-07-2011 - 8 reacties



klik om een oordeel te geven!

Ad van Liempt vraagt zich in zijn column over de Politionele Acties (Historisch Nieuwsblad 2011/6) af: ‘Waarom, in ’s hemelsnaam, ging Nederland in juli 1947, twee jaar na z’n eigen bevrijding, aan de andere kant oorlog voeren?’ Ik heb daarover een theorie, die ik weliswaar niet direct met bronnen kan onderbouwen, maar die mij – hoe kan het ook anders – plausibel schijnt: Nederland wilde de schande van de militaire nederlaag in mei 1940 uitwissen.

Kijkend naar de dvd-box Strijd om Indië, samengesteld door het NIOD, valt me de overeenkomst op tussen de Nederlandse propaganda en de beelden die ik ken van de Duitse bioscoopjournaals. En dan bedoel ik niet de shots in kikvorsperspectief van gezonde blanke jongens met blonde kuiven, of de opgeschroefde voice-over die spreekt van de provocaties door de vijand en de beschavende taak van ‘onze jongens’. Ik doel op iets anders. De verovering van Yokjakarta in december 1948 door parachutisten, gevolgd door troepen die met transporttoestellen werden ingevlogen, doet me denken aan de Duitse aanval op Den Haag op 10 mei 1940.

De operatie in Yokjakarta was het huzarenstuk van de Nederlandse krijgsmacht in Indonesië. Zij combineerde bijna alle elementen van de moderne oorlogvoering: gespecialiseerde paratroepers, samenspel van luchtmacht en grondtroepen, snelle gemotoriseerde eenheden. Binnen een paar uur was Yokja veroverd en was Soekarno in Nederlandse handen. Hoewel de operatie politiek op een fiasco uitdraaide, was zij de ultieme demonstratie van hetgeen waartoe Nederland militair in staat was.

Ik vermoed dat dit precies was waar ons land behoefte aan had: laten zien dat de jongens van Jan de Witt nog altijd hun mannetje stonden. In mei 1940 was de Nederlandse defensie binnen vijf dagen kansloos van de kaart geveegd. Aan de bevrijding van 1944/’45 hadden Nederlandse militairen – op een paar uitzonderingen na – part nog deel gehad. Eerst moesten de Nederlanders de Duitse soldaat als superieur erkennen, daarna waren zij dankbaarheid verschuldigd aan bevrijders van overzee. Als de Tweede Wereldoorlog de Nederlanders één ding inpeperde, dan was dat, dat zij militair niets meer voorstelden.

Je zult in die tijd een Nederlandse man zijn geweest. Je zult hebben moeten toezien hoe sommige vrouwen – zoals Halina Reijns personage in Zwartboek – eerst de Duitse en daarna de Canadese overwinnaars besprongen. Hoe zou je ooit nog het respect van de andere sekse en jezelf kunnen terugverdienen?

Toen ineens was er de revolutie in Indonesië. Een uitgelezen kans voor mannelijk Nederland om te laten zien dat het nog pit had. De schande van de razendsnelle nederlaag in 1940 en de vreemde bevrijding kon worden uitgewist, wanneer Nederland erin slaagde de ‘onverantwoordelijke elementen’ in de kolonie op de knieën te dwingen via een heuse, eigen Blitzkrieg.

Deels lukte dat. Het Nederlandse leger haalde enkele grote overwinningen, vooral in de dichtbevolkte gebieden. Natuurlijk was de strijd bij voorbaat verloren, omdat een regulier leger, hoe groot ook, onmogelijk zo’n immens eilandenrijk in zijn geheel kon controleren. Niettemin: Nederland had laten zien dat het ondanks de vernederingen in de Tweede Wereldoorlog nog steeds een militaire macht bezat om rekening mee te houden. Patiënt overleden, operatie geslaagd.

Ben benieuwd wat Ad van Liempt van mijn theorie vindt.




8 Reacties op Het mysterie van de Politionele Acties - poging tot een antwoord aan Ad van Liempt

Jaap Schipper
op 26-07-2011 om 10:50

Mijn vader was dienstplichtig militair en zou naar Indië uitgezonden worden. Hij kreeg bij een motiverende bijeenkomst te horen dat de Indiers hadden geheuld met de Japanners en ook dat Nederland zijn rechtmatig bezit terug moest krijgen. Het kan zomaar een complex van factoren zijn: economische belangen, laten zien dat Nederland nog steeds een belangrijke speler was op het wereldtoneel, misschien inderdaad revanchegedachten, want we zijn echt wel stoere militairen, echt! Enfin, die bijeenkomst was voor mijn vader zo motiverend dat hij geweigerd heeft te gaan en daarvoor de gevangenis indraaide.

Klaus-J. Wouters
op 22-07-2011 om 02:39

De ongelooflijke eigenwaan van dit kleine deel van het voormalige Duitse keizerrijk komt vooral voor uit een zeer wijdverbreid racisme. -We zullen de nikkers en de baboes wel even beschaving bijbrengen-. Let wel-Wij- van het calvinistische geteisem. Het eerste wat de Engelse gouverneur deed toen de ""beschaafden"" het voormalige Ceylon moesten overgeven aan de Engelsen in 1801, dat was de martelkamers sluiten! Op de Antillen en in Suriname werden de slaven een been afgezet, zodat ze minder snel konden weglopen. In ""ons"" Nederlands-Indië vonden overeenkomstige afgrijselijkheden plaats. En die PA's waren als niets anders bedoeld dan de status van deze tweede-rangs Duitsers te herstellen. Oorlog voeren kunnen ze helemaal niet. Het blijven een stel lafaards. Maar geld tellen, ja, daar zijn het meesters.

Maurien Monsma
op 15-07-2011 om 09:18

Ik weet niet of daar cijfers van zijn, maar mijn indruk is dat heel veel Nederlanders heel veel kapitaal in Indie hadden. Dat dreigde allemaal te verdwijnen. Kan dat een van de argumenten zijn geweest voor de P.A.? Nederland zelf was berooid na 1945. Als "we" Indie ook nog kwijt zouden raken...

Ab Gellekink
op 15-07-2011 om 00:03

"Spoor speelde viool terwijl Java in brand stond"
Wij Nederlanders zijn een hardleers volkje. Wij kenden onze geschiedenis niet en waren 'dus' gedoemd die te herhalen. Na onze glorieuze veldtocht in 1831 dwongen anderen (Frankrijk, Engeland) ons met de staart tussen de benen terug naar onze moerasdelta. Daarna was het achter de duinen en dijken rustig tot 1940. Weliswaar misdroegen wij ons tijdens onze frische en fröhliche 'expedities' op excessieve wijze in Atjeh, op Lombok en op Bali, maar dat was ver weg en niemand zag het, noch vorst noch volk noch vaderland.
Dat wij het in 1940 moesten afleggen tegen het geoliede Germaanse leger, was absoluut geen schande, kom nou! Wat hadden we dan verwacht: die Duitsers glorieus in enkele dagen terug te drijven tot achter de Oder en de Neisse? Er viel dus in het geheel geen militaire schande uit te wissen, en daarom gaat de theorie van Bas Kromhout niet op. Sorry Bas.
Medio 1945 dachten wij alleen op de wereld te zijn en met niemand iets te maken te hebben, en niemand met ons. Indië was van ons, punt uit. Daar hadden wij récht op, en als wij iets héél goed kunnen, dan is dat legalistisch denken en redeneren, zelfs tegen beter weten in tot in de diepste krochten van het sofisme.
Wij 'bezaten' Indië sinds 1914 op grond van het recht van de sterkste. Maar die vorm van recht komt in geen enkele land in enig wetboek voor. Fout legalisme. Blind naar binnen gericht, nooit de moeite genomen eens goed te kijken hoe het elders (Brits Indië, de Filippijnen) ook kon.
Wat verbeeldden die armzalige kampongsloebers zich wel niet om tegen Ons de wapens op te nemen! Hup: eerste P.A. Niets geleerd van 1831, dus toen het buitenland (VN) ingreep moesten we weer bakzeil halen. Weer niets van geleerd, want hup: tweede P.A. Weer na tussenkomst van buiten (VR, VS) met de staart en het geweer tussen de benen terug. Hoe kon dat nou toch: wij hadden toch nog steeds récht op Indië? Spoor bleef viool spelen.
En ook na de soevereiniteitsoverdracht hadden wij nog steeds récht op dat ene eiland dat we eeuwen lang links hadden laten liggen. Weer niets geleerd, dus hup: weer (nu met Luns) auf zum Krieg. De hele wereld dacht dat we Duitsers waren. [Hoe zei Gerard Reve het ook al weer: Nederlanders zijn Duitsers die denken dat ze geen Duitsers zijn omdat ze melk drinken.]
En voor de zoveelste keer moest het buitenland (VN, VS) ingrijpen. Ik begon niet voor niets met: wij Nederlanders zijn een hardleers volkje.
Ad van Liempt vroeg zich waarom wij in 's hemelsnaam in 1946 aan de andere kant van de wereld oorlog gingen voeren. Ik ben er achter: omdat wij (Beel, Romme c.s.) niets meer waren dan een verwend kind dat haar eigen pop allang de armen en benen heeft uitgerukt (het leeggezogen Indië), maar moord en brand schreeuwt wanneer anderen (Soekarno c.s.) haar het restant willen afpakken.
Nee, wij zijn zelfs nog minder dan dat verwende kind, want dat had tenminste nog récht op haar pop ........



Johan Kloosterman
op 14-07-2011 om 21:22

Leuke theorie en misschien speelden elementen daaruit ook wel een rol. Maar toch, het is onvoldoende om de zgn. politionele acties te verklaren. Nee, Indië werd in Nederland echt beschouwd als zijnde 'van ons'. En wie aan 'ons' bezit komt, die die komt aan onszelf. Dat element blijft volledig onderbelicht in de opinie van Bas Kromhout. Het rijk dat J.P Coen gesticht heeft, zat echt in de hearts & minds van Nederlanders. Indië is Nederland en (vermoedelijk na enig nadenken) zouden ze ook gezegd kunnen hebben: Indiërs zijn Medelanders. Althans: het zat er heel dicht tegenaan. De verbondenheid van Nederland met Indië zat heel diep. Omgekeerd was dat veel minder het geval.

Jan Dijk
op 14-07-2011 om 19:37

Maar stel je nu eens voor dat Nederland zich heldhaftig en bijna succesvol had geweerd in 1940. In dat geval waren, gekweld door zelfoverschatting, toch ook naar Indië gegaan zou je denken, tegenstand tegen de uitzending was niet toegelaten geweest. Dus hoe je het ook wendt of keert, gegaan waren we toch wel.
Ik vind trouwens dat het tijd wordt, te stoppen met de 5 mei viering, wat hebben we nou te vieren, we gingen er zelf al snel tegenaan, en hoe!

Aad Nekeman
op 14-07-2011 om 18:24

Ik kwam even op het verkeerde been te staan. Dacht dat Ad van Liempt zijn vraag (de in het begin van het artikel aangegeven zin uit een column van hem) zelf ging beantwoorden. Maar dat was Bas Kromhout. Vond het zo een beetje verwarrend.
Heeft Ad van Liempt zijn theorie nou nog uit de doeken gedaan? Trouwens, wat hij ook beweert, het zal zeker kloppen, want elke theorie klopt als je hem afzet tegen de weerzinwekkende, gewetenloze argumenten van 'onze' regering van toen. Macht en geld, daar ging het toen om. En graag niet aankomen met het tegenargument 'het is achteraf makkelijk praten'.

H.A.C.van Asten
op 14-07-2011 om 16:25

Dat vind ik een wel erg overtrokken standpunt ; wie is " de Nederlandse man" ? Toch niet de talloze aspirant deserteurs die op de schepen voor Indie aan de kade door militaire politiecordons bewaakt weren. Toch niet het kabinet Drees . Spoor en Westerling dan ? Uiteindelijk ook niet : Spoor , de violist-generaal en Westerling , operazanger in spe waren geen vertegenwoordigers van verondersteld macho-Holland . dat van die bespringende vrouwen klinkt populair en zo zal het wel bedoeld zijn want de betreffende vrouwen waren de slimste niet , dat weet ieder kind dat de oorlog heeft meegemaakt en dat heb ik . Van vernedering van Nederlands militair gezag is g e d u r e n d e de oorlog niet gebleken , en aan het begin van oorlog nauwelijks iets : van "Pruisisch" militairisme was in het land geen sprake . Prachtige taal dus , niet met wat dan ook te onderbouwen en dus waterverf .

Reageren

Inloggen


Inloggen

Registreren

Wachtwoord vergeten
Wachwoord vergeten




Inloggen
Bas Kromhout
Woonplaats:
Beroep: redacteur
Blogs: 11
Bas Kromhout is redacteur van Historisch Nieuwsblad.
Vorige posts

Hoe je democratie ongeloofwaardig maakt

Het gaat niet goed met de Arabische Lente. De veelbelovende Facebook-revolutie lijkt geen democratie naar westers model op te leveren, maar nieuwe dwingelandij van generaals of schriftgeleerden. De redenen zijn zonder twijfel complex en lokaal...

Kunnen we nog wel samen naar de Dam?

Over een kleine maand zal Mark Rutte op de Dam een krans leggen voor de Nederlandse gevallenen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dat doet hij namens een regering, die steunt op de PVV. Die partij houdt er controversiële ideeën op na over de...

Engelen en demonen

‘Als je een doel nastreeft dat niet jouw bestemming is, roei je altijd tegen de stroom op,’ zegt George Clooney alias Lyn Cassady in Men who stare at goats. ‘De jonge Gandhi wil autocoureur worden? Gebeurt niet. Kleine Anne Frank wil...

Red het erfgoed in Indonesië

Op de bastions staan betonnen picknicktafels, elk met een gedeukte parasol van geverfd ijzer. Boven de afbladderende buitenmuur torent een dinosaurus; lange ijzeren sprieten steken uit zijn hals zonder kop. In de slotgracht drijven petflessen en dode...

Dutch approach

Uruzgan is veiliger geworden, maar er gaan niet meer meisjes naar school als voor de komst van de Nederlandse militairen. Dat is in het kort de conclusie van de evaluatie van de missie die het ministerie Defensie gisteren bekendmaakte. Het echte...
» Bekijk alle posts van Bas Kromhout (11)

Laatste reacties
Bas Kromhout
Het mysterie van de Politionele Acties - poging tot een antwoord aan Ad van Liempt
10 maanden geleden door H.A.C.van Asten
Bas Kromhout
Alleen radicale nazi's vonden Mussert saaie burgerman
11 maanden geleden door jan van schaik
Bas Kromhout
Kunnen we nog wel samen naar de Dam?
14 maanden geleden door W.Groeneveld
Bas Kromhout
Dutch approach
22 maanden geleden door Paul Seuren
Bas Kromhout
NSB-kinderen teleurgesteld
25 maanden geleden door Gonda Scheffel-Baars
Archief
2011 (4)
2010 (7)
t/m van 4