België viert onafhankelijkheid

Historiografie - Internationale betrekkingen - Politieke geschiedenis

woensdag 12 januari 2005België viert dit jaar dat 175 jaar geleden de Belgische revolutie uitbrak. De Belgische premier Guy Verhofstadt wil tijdens het 175-jarige jubileum tot een 'betere samenleving' komen. Maar niet iedereen ziet reden tot feest.  

door Marchien Kuijken, 12 januari 2005

In september 1830 brak in Brussel een opstand uit. Boze Belgen gingen de straat op, geïnspireerd door de nationalistische opera La Muette de Portici. De revolutie leidde uiteindelijk tot de Belgische onafhankelijkheid van Nederland in 1839. Dat jubileum wordt gevierd met tentoonstellingen, websites en symposia.

In het feestjaar ligt de nadruk niet op de nationale helden maar op gewone Belgen, waarbij 'ontmoeten' het thema is. Premier Guy Verhofstadt wil hiermee 'tot een betere samenleving' komen. In zijn toespraak op Koningsdag in november 2004 stelde hij ontmoetingen tussen Belgen uit verschillende gewesten, gemeenschappen, culturen en generaties centraal. Het belang daarvan wordt volgens de Belgische premier aangetoond door 'de dramatische gebeurtenissen van de voorbije weken in landen heel dicht bij ons', waarmee hij vermoedelijk refereerde aan de moord op Theo van Gogh.

Niet iedereen ziet echter reden tot feest. Zo heeft het nationalistische Vlaamse parlementslid Mark Demesmaeker van de Nieuwe Vlaamse Alliantie de protestwebsite www.geen200jaar.be opgezet. Omdat Vlaanderen in de Belgische geschiedenis altijd is benadeeld, valt er volgens hem niets te vieren.

'Veel Vlamingen zagen de opstand in Brussel vooral als een Franstalige revolutie', zegt Jeroen Janssens, historicus van het Rijksarchief in Brussel. In het archief opent binnenkort een tentoonstelling over de verschillende visies op de Belgische Revolutie. 'Bij iedere herdenking van 1830 zijn de protesten anders geweest. In 1905 klaagden socialisten dat de burgerij de revolutie had gestolen.'

Op het Brusselse symposium over de Belgische geschiedschrijving, een van de hoogtepunten van het jubileumjaar, spreekt de Vlaamse historicus Marnix Beyen over de verschillende interpretaties van de Belgische onafhankelijkheid. 'Al in 1830 weigerde de Nederlandse koning Willem I de Belgische Revolutie als een echte revolutie te zien. Nadien werd de opstand beschouwd als een proletarische revolutie en een opstand tegen vreemde overheersers.'

Het Noordbrabants museum in Den Bosch besteedt in De Broedertwist, een gezamenlijke tentoonstelling met het Stedelijk museum in Leuven, geen aandacht aan de verschillende opvattingen over het jaar 1830. Wel worden Nederland en België naar aanleiding van 1830 met elkaar vergeleken. Nationale identiteiten spelen daarin een belangrijke rol. Conservator Charles de Mooij van het Noordbrabants museum: 'Nederlanders identificeren zich vooral met de Gouden Eeuw, terwijl de Vlamingen liever kijken naar de Middeleeuwen.'

Naast de verschillen komen ook de overeenkomsten in de natievorming van Nederland en België aan bod. De Mooij: 'In beide landen werden de koninklijke dynastie en nationale helden belangrijk. Zo was Rubens de Vlaamse held terwijl Rembrandt een Nederlandse heldenrol kreeg.'
De Belgische overheid plaatst eind januari een overzicht van de activiteiten rond de Belgische onafhankelijkheid in 2005 op de website www.175-25.be