Spanje biedt indianen geen excuses aan

Koloniale geschiedenis

donderdag 14 september 2000Tijdens de herdenking in Spanje van het geboortejaar van Karel V, wordt de verovering van Amerika als één van zijn grote successen gevierd. In Spanje wordt niet gedacht aan excuses aan de indianen voor de wandaden begaan tijdens de conquista. De wreedheid van de conquista wordt er juist gerelativeerd.

De discussie over de vraag of Spanje de indianen zijn excuses moet aanbieden, dateert van 1992, toen de ontdekking van Amerika werd herdacht. Belangenorganisaties van indianen uit Zuid-Amerika brachten de gruweldaden van de Spaanse conquistadores in herinnering. Zij verwezen naar het verslag dat de Spaanse broeder Bartolomé de las Casas daarover in 1542 schreef. De organisatie ‘het tribunaal van de rechten van indianen' eiste voor het Internationaal Gerechtshof in Den Haag een schadevergoeding van tien biljoen dollar van Spanje en het Vaticaan, die zij beschuldigde van roof en genocide. Het Vaticaan heeft inmiddels, bij monde van de paus, om vergiffenis gevraagd voor de zonden begaan tijdens de evangelisatie van Amerika.
        De Spanjaarden denken niet aan excuses. In het tijdschrift Historia beweerden Spaanse specialisten in de Amerikaanse geschiedenis onlangs dat het verslag van Las Casas geen betrouwbare historische bron is. Meer dan een objectief ooggetuigenverslag was het volgens hen een aanklacht, waarin de monnik veelvuldig informatie uit derde hand had verwerkt. Spanjaarden mogen ook niet van genocide beschuldigd worden: ‘Van een genocide, zoals de holocaust van de Nazi's, was absoluut geen sprake omdat nooit de intentie heeft bestaan een ras uit te moorden'.
        Ook gezaghebbende Engelse hispanisten als John Elliott, Henry Kamen en Hugh Thomas hebben zich kortgeleden uitgelaten over de conquista. Thomas beweert dat de indrukwekkende aanklacht van Las Casas tot gevolg had dat de Spaanse monarchie het enige imperium was ‘dat zich afvroeg of het wel het recht had om in Amerika aanwezig te zijn. De conquistadores waren de eersten die de indianen zagen als mensen in plaats van als beesten'. Net als Elliott vergelijkt hij de Spaanse kolonisatie met die van de Engelsen in Noord- Amerika. De Engelsen zochten nauwelijks toenadering tot de indiaanse bevolking, terwijl de Spanjaarden zich met de indianen mengden. Kamen meent dat het tijd is afstand te nemen van het concept ‘verovering'.
        Van Kamen en Elliott verschijnt binnenkort een studie over de Spaanse kolonisatie. Meer argumenten om verontschuldigingen aan te bieden zullen zij niet leveren. Een herziening van de conquista-geschiedenis wel.
Gijs Versteegen