'Inquisitie komt nog steeds voor'
Interview met Cullen Murphy over 'God's Jury'
donderdag 9 februari 2012De Amerikaanse historicus Cullen Murphy legt in zijn nieuwe boek God’s Jury. The Inquisition and the Making of the Modern World een verband tussen de katholieke Inquisitie in het verleden en hedendaagse verschijnselen. Murphy ontdekte zijn thema toen hij sprak met theologen die vanwege hun afwijkende visie door het Vaticaan op het matje waren geroepen. Hun verhalen deden hem beseffen dat bepaalde kenmerken van de Inquisitie nog steeds levend zijn.
door Wendy Dallinga
Murphy had meer redenen om God’s Jury te schrijven, zegt hij. ‘De politieke maatregelen in de Verenigde Staten die volgden op 9/11 uit naam van de ‘War on Terror’ baarden mij zorgen. Ze deden mij denken aan de tijd van de Inquisitie. Gekoppeld aan het feit dat ik een katholiek ben, zorgde dit ervoor dat ik dieper in dit onderwerp wilde duiken.’
Murphy studeerde middeleeuwse geschiedenis in Massachusetts en is nu redacteur van Vanity Fair. Hij schrijft populair-wetenschappelijke boeken waarin hij geschiedenis verbindt met het heden. In God’s Jury beschrijft hij de geschiedenis van de katholieke Inquisitie, die in de dertiende eeuw begon met de vervolging van de Katharen in Frankrijk. De speciaal daartoe opgerichte Spaanse Inquisitie veroordeelde Joden en moslims op het Iberische schiereiland die zich bekeerden tot het katholieke geloof en de Roomse Inquisitie vervolgde ketters en ‘hekserij’ in heel Europa. Na de ontdekking van de Nieuwe Wereld in 1492 begon de katholieke kerk ook ketters overzee te vervolgen.
Fundamentalisme
Volgens Murphy was de Inquisitie mogelijk dankzij moderne middelen zoals een hoogontwikkeld rechtstelsel en een uitgebreide bureaucratie. De Inquisitie probeerde echter ook moderne ontwikkelingen tegen te gaan. Murphy: ‘Ik zie geen tegenstelling tussen het gebruik van moderne instrumenten en de moderne wereld op afstand houden. Je kunt het vergelijken met een fundamentalistische islamitische staat die ook moderne instrumenten gebruikt, zoals administratie, internet en andere moderne communicatiemiddelen. Dat betekent niet dat hun visie modern is.’
Murphy waarschuwt voor moderne vormen van inquisitie. ‘Ze zullen blijven terugkomen.’ Voorbeelden die hij noemt zijn de terreur in de voormalige Sovjet-Unie, de moorden gepleegd door de militaire junta in Argentinië en de heksenjacht op communisten in Amerika in de jaren vijftig. De bureaucratische methoden die de Inquisitie gebruikte zijn nu meer ontwikkeld dan ooit te voren. ‘De instrumenten zijn veel krachtiger. Daarnaast is een bepaalde denkwijze, waarbij men gelooft de absolute waarheid in pacht te hebben, niet verdwenen.’
Monica Lewinsky
Murphy trekt een vergelijking tussen de dertiende-eeuwse paus Benedictus XII (Jacques Fournier) en de Amerikaanse jurist Kenneth Starr, die in de jaren negentig de afzettingsprocedure tegen president Bill Clinton leidde. Starr schreef sterk in detail over de seksuele verhouding van Clinton met Monica Lewinsky, net zoals Fournier deed over het gedrag van de Katharen. Maar gaat de vergelijking tussen de Lewinsky-affaire met de Inquisitie, die een zaak was van leven en dood, wel op? Murphy: ‘De vergelijking die ik probeer te maken betreft een bepaalde dynamiek. Als je een iemand ruime instrumenten voor verhoor geeft en geen grenzen stelt aan zijn macht, dan gaat het onderzoek een eigen leven leiden. Hoe langer zo iemand doorgaat, hoe gekker de persoonlijke details die opduiken.’
Nieuwsbrief
Blijf via onze nieuwsbrief op de hoogte van Historisch Nieuwsblad
.jpg)
PARTNERPROGRAMMA
