Verbeet: premier moet uitspraken verantwoorden

Politieke geschiedenis

‘Minister-president Balkenende moet niet zeuren wanneer de Tweede Kamer hem ter verantwoording roept voor uitspraken die hij als politiek leider over actuele zaken heeft gedaan, en die buiten zijn portefeuille vallen.’ Dit zei Kamer-voorzitter Gerdi Verbeet gisteren bij de presentatie van het Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2009 in Den Haag.

Costijn van der Ploeg | 18 november 2009

Onlangs liet Balkenende zich op een CDA-congres uit over het AOW-akkoord, maar uitte hij ook kritiek op het politieke klimaat en de dagelijkse gang van zaken in de Tweede Kamer. De Kamer wilde hierover met Balkenende in debat, maar de premier weigerde te komen. Minister Donner van Sociale Zaken was prima in staat om het kabinetsbesluit te verdedigen, zo stelde Balkenende. Deze handelswijze typeert volgens Verbeet de veranderde rolopvatting van Balkenende, maar ook van de vice-premiers Bos en Rouvout, die als politiek leider ‘het parlement steeds meer buitenspel zetten.’

Om de economische crisis te kunnen bestrijden paste het kabinet in het voorjaar het regeerakkoord aan zonder daarbij het parlement te betrekken. ‘De procedure die toen door het kabinet is gevolgd, valt niet aan de burgers uit te leggen en is bovendien slecht voor het aanzien van de politiek,’ zei Verbeet. Volgens haar moet de rolverdeling tussen het kabinet en het parlement en tussen de Eerste- en de Tweede Kamer scherper worden gesteld. Ook gaan Kamerleden in hun kritiek op de rechterlijke macht vaak over de schreef. Een gedragscode voor politici, die de president van de Hoge Raad onlangs voorstelde, gaat Verbeet echter ‘te ver.’

Bij de presentatie van het jaarboek, met als toepasselijke titel In tijden van crisis, hekelde Verbeet ‘de staatsrechtelijke kennis bij de bewoners van het Binnenhof. De onlangs opgerichte commissie staatsrechtelijke zaken werd wegens gebrek aan belangstelling opgeheven.’ Daarnaast valt de hoge omloopsnelheid van Kamerleden en het gebrek aan parlementaire ervaring nauwelijks uit te leggen.

De huidige parlementaire crisis is volgens Verbeet alleen op te lossen als Kamerleden beter aan de kiezers uitleggen hoe democratie werkt en dat regeringsdeelname altijd compromissen oplevert. Jongeren moeten een snelcursus ‘polderen voor beginners’ krijgen en volwassen moeten begrijpen dat een breed gedragen parlementair besluit best opgevat kan worden als een mooi resultaat.