Andreas Baader blijft raadselachtig

donderdag 25 juni 2009Dertig jaar geleden pleegde de Duitse terrorist Andreas Baader zelfmoord in zijn gevangeniscel. Zojuist verscheen de eerste biografie van Baader, maar die werpt weinig nieuw licht op het RAF-lid.

door Antoine Verbij / Berlijn

Wie was Andreas Baader? De man die in de jaren zeventig met zijn Rote Armee Fraktion de Bondsrepubliek terroriseerde, blijft een mysterie. Zelden zijn er over een persoon zulke onverenigbare oordelen geveld. Hij zou bot en agressief zijn, maar ook vriendelijk en gevoelig, dom en ongeletterd; hij was belezen en intelligent, heerszuchtig en brutaal, maar ook afhankelijk en beleefd. Slechts over één ding is men het eens: hij was mooi.

Baader was sterk op uiterlijkheden gericht. Hij gebruikte mascara en soms valse wimpers. Hij stal witte Mercedesen en lila Porsches. Hij droeg strakke kleren, zelfs in de gevangenis. Van zijn bewakers eiste hij gezichtspoeder en aftershave. Na zijn zelfmoord in de herfst van 1977 trof men in zijn cel twee bontjassen en een verzameling zonnebrillen aan.

Dat uiterlijke vertoon is wellicht de reden waarom er meer films over hem zijn gemaakt dan dat er boeken over hem zijn geschreven. In studies over de RAF komen wel uitvoerige portretten voor, maar pas afgelopen maand verscheen de eerste serieuze biografie van Baader. De auteurs Klaus Stern en Jörg Herrmann hebben zich toegelegd op het achterhalen van mensen die het RAF-lid persoonlijk hebben gekend. Dat levert vooral nog meer onverenigbare oordelen op.

Dat Baader een man was met een ‘narcistische persoonlijkheidsstoornis’ hadden anderen al vermoed. Ook dat de bron daarvan gelegen is in zijn vaderloze, door vrouwen gedomineerde jeugd. Stern en Herrmann geven daar alleen wat meer kleur aan door onder anderen een homoseksuele oom te achterhalen, die danser en acteur was. Hij was de enige persoon voor wie de jeugdige Baader respect had.

De auteurs staan nog eens uitvoerig stil bij de grote RAF-leugen: de zogenoemde ‘isolatiefolter’ die Baader en de andere RAF-leden in de gevangenis zouden hebben ondergaan en die ook in Nederland tot felle protesten leidde. Met nog meer details dan al bekend waren, schilderen Stern en Herrmann de ongekende privileges die de RAF-leden in hun gevangenis genoten.

Waarom weerlegden de autoriteiten destijds die leugen niet? Zonder die RAF-leugen, zo betogen de auteurs, zou er geen tweede en derde generatie RAF-terroristen zijn ontstaan. Die hadden immers hun oorsprong in de protestbeweging tegen de ‘isolatiefolter’. Met andere woorden, de Bondsrepubliek heeft de RAF aan zichzelf te danken.

Dat zei de RAF zelf ook al.