Uitbarsting Krakatau eerste mediaramp

dinsdag 23 juni 2009Precies 125 jaar geleden werd het toenmalige Nederlands-Indië opgeschrikt door de uitbarsting van de vulkaan Krakatau. Dankzij de uitvinding van het morsesysteem werd de ramp wereldnieuws.

door Jan Lepeltak / Jakarta

Zeker 36.000 mensen kwamen op 27 augustus 1883 om door de enorme uitbarsting van het vulkaaneiland Krakatau, gelegen in de Straat van Soenda. De berg stortte in tot onder de zeeoppervlakte, en de enorme implosie van lava en gas veroorzaakte een vloedgolf van 22 meter. Het Nederlandse marinestoomschip Berouw werd op de hoge golven zeker vijf kilometer landinwaarts geslingerd. De Krakatau stootte een aswolk uit die vijftig kilometer de lucht in steeg en de gehele omgeving in duisternis hulde.

De reusachtige natuurramp bracht niet alleen het Nederlandse bestuur in Batavia in grote paniek. De hele wereld was snel op de hoogte en zwaar geschokt. De eruptie van de Krakatau bewees het nut van het morsesysteem, dat in 1856 in Nederlands-Indië was geïntroduceerd. Met behulp van telegrammen werd de uitbarsting de eerste grote ramp die over de gehele aardbol de krantenkoppen haalde. De natuurramp vormde ook een mijlpaal in verslaggeving voor het Britse persbureau Reuters, dat razendsnel Europa en de Verenigde Staten inlichtte over het apocalyptische gebeuren.

Dat de dreiging van de Krakatau nog altijd niet is geweken, bleek tijdens het festival dat afgelopen augustus ter gelegenheid van het 125-jarige jubileum van de ramp werd gehouden. Tijdens de opening op 23 augustus, waar namens Nederland ambassadeur Nikolaos van Dam aanwezig was, stegen regelmatig reusachtige rookwolken uit de krater van de nog zeer actieve Anak Krakatau. De festivalbezoekers mochten het vulkaaneiland niet op. Lokale autoriteiten verscherpten het verbod toen de omgeving twee dagen later opgeschrikt werd door een zware aardbeving, waarna zelfs een tsunami-waarschuwing werd uitgegeven.

De vissersgemeenschappen in de kustplaatsen van Zuid-Sumatra en Banten, West-Java, kijken met enige verontrusting naar de rommelende berg, die sinds 2007 weer regelmatig rookwolken uitspuwt. De angst voor de reusachtige vulkaan leeft door in de lokale verhalen en legendes van de vissersdorpen. Maar voor het lokale provinciebestuur betekent de Krakatau vooral een uitgelezen kans om het toerisme te promoten.