Terug naar het onderwijs van vóór Gerrit Bolkestein

Politieke geschiedenis

donderdag 15 januari 2009Wat zou Gerrit Bolkestein ervan hebben gezegd? De vroegere minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen pleitte voor zelfstandigheid, karaktervorming en minder nadruk op parate kennis in het onderwijs. Tegenwoordig gaan er stemmen op om dit weer deels terug te draaien.

Minister Plasterk van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap vertelde bij de presentatie van het boek Architect van onderwijsvernieuwing. Denken en daden van Gerrit Bolkestein van Casper Kirkels op 12 januari in de Haagse sociëteit de Witte dat het onderwijssysteem wel meer op dat van vóór Bolkestein mag gaan lijken. ‘Basisvaardigheden moeten centraal gesteld worden,’ vindt de minister. Parate kennis moet weer een grotere plek innemen in het onderwijs.

In 1939 werd Gerrit Bolkestein minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen. Na de oorlog maakte hij geen deel meer uit van het kabinet, maar werd hij aangesteld als adviseur van de minister van OKW. Hij was een voorloper in zijn denkbeelden over het onderwijs. Ideeën zoals lichamelijke opvoeding, karaktervorming en individualisering zien we nog steeds terug in het huidige systeem.

Ook kleinzoon Frits Bolkestein is het niet eens met de principes van de oude Bolkestein. ‘Je moet eerst de feiten kennen, daarna komt pas het inzicht,’ vertelde de oud-politicus tijdens het debat. Bolkestein senior vond dat hoofdzaken moesten worden bijgebracht – bijzaken konden achterwegen worden gelaten. ‘Maar je moet de hoofdzaken juist ondersteunen met de bijzaken,’ aldus Frits Bolkestein.

De voorzitter van de Sociaal-Economische Raad (SER), Alexander Rinnooy Kan, ziet het anders. Met de komst van het internet is een enorme hoeveelheid kennis snel en makkelijk op te zoeken. ‘Wat voor parate kennis moet je dan nog leren?’ Martin Sommer, journalist van de Volkskrant en gespreksleider tijdens het debat, vroeg aan de SER-voorzitter of hij de achteruitgang van de parate kennis dan niet als probleem zag. ‘Jawel,’ antwoordde Rinnooy Kan, ‘maar dat wil niet zeggen dat je terug moet gaan naar vroeger.’

Frits Bolkestein zette wel vraagtekens bij het idee dat het leren vóór de grote onderwijsvernieuwingen rijtjesgebonden was. ‘Bij taal moest je inderdaad rijtjes leren, maar bij natuurwetenschappen ging het toch echt om begrip.’ Hij heeft hier echter nooit met zijn grootvader over gepraat. ‘Het enige wat hij me over het onderwijs zei was: “Jongen, doe de schoolstrijd nooit over”.’

Evelien Vleeshouwers

15 januari 2009