De Wisselbank

Door: H.C. HiemstraHN nr. 0/0000

Reizigers die de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden bezochten viel het direct op dat het leven in de grote steden zo goed was georganiseerd. Een van die bijzondere instituten uit de 17e eeuw was De Wisselbank van de stad Amsterdam.

Tot in de 19e eeuw werd de waarde van munten bepaald op basis van de hoeveelheid edelmetaal die erin was verwerkt. De stempels die erop stonden dienden eigenlijk alleen maar om de consument in één oogopslag te laten vaststellen welke waarde hij precies in handen had. Bijvoorbeeld voor een carolusgulden.Vorsten in geldnood maakten misbruik van dit vertrouwen door de munten een beetje kleiner te maken en het percentage goud en zilver aan te lengen met een onedel metaal.

Commerciële geldwisselaars die in die tijd met balansen en gewichtjes in de weer waren om het aangeboden geld te wegen, plachten de niet-bedorven munten voor zichzelf te houden. Op die manier verdrong kwaad geld goed geld, zoals een van de allervroegst ontdekte economische wetten luidde.

De Wisselbank deed precies het omgekeerde. Hij haalde kwaad geld uit de markt door het altijd om te wisselen tegen goede munten.

Vanzelfsprekend werd er gewisseld op basis van de werkelijke waarde! Het slechte geld verdween vervolgens naar de smelterij waar edele en onedele metalen van elkaar werden gescheiden. Maar de Amsterdamse vroedschap (het stadsbestuur) gaf de Wisselbank er nog een taak bij. Wie een wissel (een document dat je kunt vergelijken met een bankcheque) kreeg aangeboden van 100 Vlaamse ponden of meer, moest hiervoor geld van de Wisselbank gebruiken. Dat was alleen mogelijk als de aanbieder ook een rekening bij de Wisselbank had. Iedereen die in het zakenleven van die tijd iets voorstelde had zo’n rekening.
Vaak kwam het er dus op neer dat de bedragen van de ene naar de andere rekening werden overgeschreven. Daar kwam dus geen fysiek geld meer aan te pas. Aan de andere kant wist iedereen dat er in de kluizen van de Wisselbank alleen maar betrouwbaar, goed geld lag. Het was zogezegd meer waard dan het hoogst twijfelachtige straatgeld. En ook daar werd rekening mee gehouden.

Wie met munten uit de Wisselbank betaalde kon kortingen bedingen.De Wisselbank was van enorme betekenis voor de verdere uitbouw en ontwikkeling van Amsterdam als financieel centrum. Iedereen die iets te investeren had, wist dat zijn geld bij de Wisselbank in Amsterdam veilig was.