Zoveel postzegels, zoveel verhalen

Duitse Rijk, 1936, nr. 635HN nr. 0/0000

Door: R.J.M. Otten

Sinds kort verzamel ik weer postzegels. Tussen mijn 12e en 18e levensjaar verzamelde ik ook al met kortere en langere tussenpozen. Ik verzamelde toen Nederland, overzeese gebiedsdelen en tegen het einde ook het Duitse Rijk. Van deze drie verzamelgebieden was het Duitse Rijk veruit het interessantst. Zeer oude zegels met een imponerende adelaar, inflatiezegels, Hitlerkopjes en diverse zegels waar de propaganda van af droop. Als “goed voornemen” voor 2011 ben ik weer begonnen met het Duitse Rijk als verzamelgebied. Ook spaar ik kleinere gebieden als het Generaal-Gouvernement en Bohemen & Moravië (Böhmen und Mähren).

Veel postzegels uit het Derde Rijk, 1933-1945, hebben hun eigen verhaal. Bij vele koppel ik onmiddellijk historische kennis. Vandaag, 11-1-11, toeval of niet, kwam ik nr. 635 tegen in mijn catalogus: http://de.wikipedia.org/w/index.php?title=DateiR_1936_635_Winterhilfswerk_Luftfahrtministerium.jpg&filetimestamp=20090926110555
Vroeger had ik de hele serie waarin allerlei Duitse gebouwen werden getoond. Nu ga ik weer op jacht! Van alle zegels uit deze serie spreekt deze mij het meest aan.

Postzegel Duitse Rijk nr. 635
Op de zegel ziet u het Ministerie van Luchtvaart van Nazi-Duitsland. De minister, aanvankelijk “Reichskommissar für die Luftfahrt”, was Hermann Göring. In de Eerste Wereldoorlog joegen Duitse vliegtuigen, type Fokker D.VII, de Geallieerden met regelmaat schrik aan. Hierdoor mocht Duitsland volgens Versailles helemaal geen luchtmacht meer bouwen. Dit ambt stelde aanvankelijk dus weinig voor. In 1934 werd Göring opgewaardeerd, van Rijkscommissaris naar Minister van Luchtvaart. Direct hierna werden beleidsplannen opgesteld waarin voornemens stonden om een Duitse “Luftwaffe” op te bouwen. In de media werd hiervoor propaganda bedreven. Ook in de postzegels was dit duidelijk te zien, in 1934 kwam er een serie luchtpostzegels waarop twee beroemde luchtvaartpioniers stonden: Otto Lilienthal (1848-1896) en Graf von Zeppelin (1838-1917)

De Luftwaffe in ontwikkeling
In april 1935 trad de nieuwe Luftwaffe voor het eerst in het openbaar tijdens het huwelijk van Hermann Göring met Emmy Sonneman. Op dat moment waren er zo’n 1900 vliegtuigen waarvan er 200 in actie kwamen tijdens de bruiloft, als eerbetoon. Later in het jaar, op de partijdag, werd de Luftwaffe getoond aan het grote publiek. Dit was een teken voor de Geallieerden om te investeren in een moderne luchtmacht.

Het gebouw (1936-1945)
Toen de nieuwe Luftwaffe in 1935 in actie kwam werd er ook gebouwd aan een gebouw voor het Ministerie van Luchtvaart. In 1936 werd het gebouw voltooid. Niet geheel toevallig werd de postzegel met het gebouw in hetzelfde jaar uitgegeven.

Vanuit dit gebouw werd tussen 1936 en 1945 leiding gegeven aan de Duitse luchtmacht. Ook de volgende terreurbombardementen werden vanuit dit gebouw gecoördineerd:

• Guernica (1937)
  
• Warschau (1939)
  
• Rotterdam (1940)
  
• Londen (1940-45)
  
• Coventry (1940)
  
• Stalingrad (1942)

Het Ministerie van Financiën van de BRD (1999 – heden)
In het “Bonn-Berlin-Gesetz” van april 1994 werd besloten om de regering van Bonn naar Berlijn te verhuizen. In juni 1991 werd al besloten om van Berlijn de hoofdstad te maken van verenigde Duitsland. Een van de grote vragen was waar de ministeries moesten worden gehuisvest. Om de economie en de werkgelegenheid van Bonn niet meteen kapot te maken werd besloten om een aantal ministeries in Bonn te laten, zoals Defensie en Onderwijs, al lijkt het er op dat Defensie nu alsnog gaat verhuizen naar Berlijn. Bij de verhuizing werd besloten om het Ministerie van Financiën te huisvesten in het voormalige gebouw van het Ministerie van Luchtvaart ten tijde van Nazi-Duitsland. Dit lag zeer gevoelig.

Aanvankelijk was het plan om oud nazi- en DDR-gebouwen omver te werpen en hierop nieuwe gebouwen te maken voor de regering. Berlijn heeft hier echter succesvol tegen geprotesteerd. Daarnaast waren er ook nog de kosten, Financiën drong aan op betrekking van oude overheidsgebouwen. Er moesten zo min mogelijk nieuwe gebouwen worden gebouwd. Vervolgens moest Financiën het goede voorbeeld geven waardoor het achter de Nazi-gevels aan de Wilhelmstrasse kwam te zitten. Ook andere ministeries ontkwamen niet, Buitenlandse Zaken kwam terecht in het gebouw waar vroeger de Reichsbank van Hjalmar Schacht zat.

Hermann Goring noemde het gebouw een “getuigenis van Duitse kracht en Duitse wil tot schoonheid”. Een ambtenaar van Financiën: “Het is altijd wel een beetje intimiderend als je naar binnen komt. Eerst die donkere hal met zuilen waar je doorheen moet en dan dat grote trappenhuis.” Een andere ambtenaar: “Aan de Duitse geschiedenis ontkom je toch niet. Dan zou ik uit Duitsland moeten verhuizen, en ook daar zou ze mij nog achtervolgen.”

Excursie Berlijn HvA Leraar Geschiedenis
Van 31 mei tot 4 juni 2010 was ik voor het eerst in Berlijn. Ik was op excursie met klasgenoten van de opleiding Leraar Geschiedenis van de Hogeschool van Amsterdam. Op dinsdag 1 juni kregen we een rondleiding langs gebouwen en monumenten, ook de Wilhelmstrasse kwam aan bod. Hier maakte ik voor het eerst kennis met het gebouw. Het verhaal achter dit gebouw interesseerde mij. Het verhaal combineerde ik met de postzegel die ik een tijd geleden had en nu in de catalogus weer zag. Dit artikel is het gevolg. Zoveel postzegels, zoveel verhalen!

Literatuurlijst
- Michel Deutschland-Katalog Briefmarken (2006)
- Philippe Remarque – Boze geesten van Berlijn (2005)
- Frits Boterman – Moderne geschiedenis van Duitsland, 1800 – heden (2005)
- www.wikipedia.org (artikelen: Hermann Goring, Briefmarken-Jahrgang 1936 der Deutschen Reichspost)
- www.duitslandweb.nl (artikel: Bonn vreest vertrek laatste ministeries naar Berlijn)

Rick Otten
4e Jaars Leraar Geschiedenis HvA
11-1-2011