Vergeten volksvertegenwoordigers: dr. Jelle Zijlstra

Door: H.C. HiemstraHN nr. 0/0000

Een van de laatste politici die zichzelf niet als een echte politicus beschouwde. Econoom van ARP-huize. In de periode 1952-1967 lid Tweede Kamer, fractievoorzitter Tweede Kamer, lid Eerste Kamer, minister, minister-president en minister van Staat.

Zijlstra was nog maar net 30 jaar, toen hij al tot hoogleraar theoretische economie aan de Vrije Universiteit van Amsterdam werd benoemd. Hij viel daar al direct op door zijn pragmatische economische opvattingen. Omdat die niets met de gebruikelijke gereformeerde maatschappelijke standpunten te maken hadden, werd hij met de nodige scepsis door zijn mede-partijleden van de ARP gevolgd.

Zijlstra was minister van Economische Zaken in twee kabinetten:

- het derde kabinet Drees
- het kabinet De Quay

Bij het grote publiek werd hij echter pas bekend na de 'Nacht van Schmelzer' in oktober 1966. Zijlstra kreeg toen de opdracht een overgangskabinet te vormen. Dat ging toen beduidend sneller dan tegenwoordig.
Na een formatietijd van zes dagen (!) trad een minderheidskabinet van KVP en ARP aan. Zijlstra was er niet alleen minister-president, maar ook minister van Financiën. Tijdens zijn (korte) regeerperiode werden maatregelen genomen om dekkingsproblemen binnen de begroting op te lossen en kwam de Omroepwet tot stand. Ook was het de periode waarin Zijlstra naam maakte als spreker. Hij zag kans vaak zeer complexe problemen glashelder uit te leggen, zonder dat daar ook maar één keer vakjargon bij moest worden gebruikt.

Zijn buitengewoon grote populariteit bezorgde cabaretier Wim Kan in 1967 een onvervalste carnavalskraker.

Hoewel Zijlstra zelf geen kandidaat was, droeg zijn positieve image als interim-premier zeker bij aan de verkiezingswinst van de ARP bij de verkiezingen van februari 1967.

Kort hierna trad Zijlstra definitief terug uit de Tweede Kamer. Op 1 mei 1967 werd hij benoemd tot president van De Nederlandsche Bank Een eervol aanbod - in 1973 - om directeur te worden van het Internationale Monetaire Fonds liet hij schieten.

Zijlstra overleed op 23 december 2001 in zijn woonplaats Wassenaar.